УИХ 11-р сарын 6-нд Их Монгол Улс байгуулагдсаны 820 жилийн ойд зориулсан тогтоолыг хуралдаанд оролцсон 90 гишүүний 67-гийн саналаар баталж, Чингис хааны нэр, эш хөрөг, гэрэгэ, "Монголын нууц товчоо" болон их гүрний бэлгэдлийн хэрэглээг журамлах саналыг боловсруулахыг Засгийн газарт даалгалаа.By 67 votes of the 90 members present, parliament on November 6 adopted a resolution for the 820th anniversary of the Great Mongol Empire. It tells the government to draft rules on the use of Chinggis Khaan's name and portrait, the "Secret History of the Mongols" and other imperial symbols.
Мөн тогтоолоор Засгийн газар гадаадад хадгалагдаж буй түүхийн эх сурвалжийн эх хувь, хуулбарыг эх орондоо авчирч, Чингис хааны нэрээр нэрлэгдсэн бүтээгдэхүүний онцгой албан татварын тодорхой хувиар санхүүжих тусгай сан байгуулах саналыг боловсруулна.It also tells the government to bring home originals or copies of historical documents held abroad, and to propose a special fund financed by a share of the excise tax on products named after Chinggis Khaan.
УИХ-ын дарга С.Бямбацогт 11-р сарын 6-ны нэгдсэн хуралдааныг даргалж байна. Танхимын дэлгэцийн хажууд Чингис хааны эш хөрөг өлгөөтэй байнаSpeaker S. Byambatsogt, shown on the chamber screen, chairs the November 6 plenary session beside the portrait of Chinggis Khaan · Зураг: УИХPhoto: State Great Khural
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Батлагдсан тогтоолоор Чингис хааны эш хөргийг согтууруулах ундаа, тамхины сав, баглаа боодолд ашиглахыг хориглох хуулийн төсөл боловсруулахыг Засгийн газарт даалгажээ. УИХ 11-р сарын 10-нд, их хаан мэндэлсэн өдөр хүндэтгэлийн хуралдаан хийнэ.The resolution also tells the government to draft a law banning his portrait on alcohol and tobacco packaging. Parliament holds a ceremonial session on November 10, the lunar date that marks his birth.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 11-р сарын 6-нд холбогдох сайд нар, хууль сахиулах байгууллагын удирдлагуудыг хүлээн авч, улс төр, бизнесийн явцуу зорилгоор шатахууны түгээлтийг тасалдуулах зохион байгуулалттай үйлдэл гарч байгаа эсэхийг яаралтай шалгаж, байнгын хяналт тавихыг үүрэг болголоо. ОХУ дотооддоо хүндрэлтэй байгаа ч хоёр улсын төрийн тэргүүний тохиролцооны дагуу шатахуун нийлүүлсээр байгааг тэрбээр онцлов.President U. Khurelsukh met cabinet members and the heads of law enforcement agencies on November 6 and ordered an urgent investigation into whether fuel distribution is being deliberately disrupted for narrow political or business ends, with constant monitoring to follow. Russia, he said, has kept supplying fuel despite its own difficulties, as agreed between the two presidents.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Монгол Улс шатахууныхаа ихэнхийг ОХУ-аас авдаг бөгөөд намраас хойш ШТС-уудын дараалал, талоны асуудал иргэдийн өдөр тутмын амьдралд нөлөөлсөөр байна. Ерөнхийлөгч түгээлтийг зориуд тасалдуулж буй эсэхийг хууль сахиулах байгууллагаар шалгуулж буй нь асуудлыг хангамжаас хяналтын түвшинд гаргалаа.Mongolia buys most of its fuel from Russia, and queues and coupon rationing at the pump have touched daily life since the autumn. By sending law enforcement to check for deliberate disruption, the president has turned a supply problem into a question for investigators.
Ерөнхийлөгчийн санал гарснаас хоёр хоногийн дараа буюу 11-р сарын 5-нд Ардчилсан намын дарга О.Цогтгэрэл "4:11 мэдээллийн цаг" хэвлэлийн бага хурлаар "Оюу толгой"-гоос орж ирэх 3 их наяд төгрөг үнэхээр ногдол ашиг мөн эсэхийг эхлээд нягтлах хэрэгтэй гэлээ. Тэрбээр сүүлийн үед үүссэн асуудалд Ерөнхийлөгч хариулт өгч, олон нийтийн эргэлзээг тайлах ёстой гэж мэдэгдэв.Two days after the president's proposal, Democratic Party chairman O. Tsogtgerel told the party's regular press briefing on November 5 that it must first be established whether the MNT3 trillion (US$833 million) from Oyu Tolgoi is really a dividend. He also said the president should answer questions that have arisen recently and clear up public doubts.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Ногдол ашгийн маргаан одоо эрх баригч нам, сөрөг хүчин, Ерөнхийлөгчийн хооронд өрнөж байна. Ардчилсан нам мөнгийг эхлээд Үндэсний баялгийн санд төвлөрүүлэх ёстой гэсэн байр суурьтай.The dividend fight now runs between the government, the opposition and the president. The Democratic Party says the money should first go into the National Wealth Fund.
Ирэх оны төсөв эцсийн шатандаа ойртлоо. УИХ 11-р сарын 6-нд 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүдийн дөрөв дэх хэлэлцүүлгийг хийж, тав дахь хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн байнгын хороонд шилжүүлэв. Нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн алдагдал 2 их наяд 304.7 тэрбум төгрөг буюу ДНБ-ий 2.0 хувь байхаар тооцогджээ.Parliament held the fourth reading of the 2027 budget bills on November 6 and sent them back to the budget committee to prepare the fifth. The consolidated budget plans a structural deficit of MNT2.3 trillion (US$640 million), equal to 2.0% of GDP.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Төсвийн байнгын хорооны дүгнэлтээр энэ төсөв Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн шаардлагыг хангаж байгаа. Ерөнхий сайд ирэх онд ажил хийдэг иргэдийн татварын ачааллыг 1.3 их наяд төгрөгөөр бууруулна гэж амласан.The budget committee says the plan meets the limits set by the Fiscal Stability Law. The prime minister has promised to cut the tax burden on working people by MNT1.3 trillion (US$361 million) next year.
Айл өрхийн хэрэгцээний гарааш, зогсоолыг үл хөдлөх хөрөнгийн албан татвараас чөлөөлөхийг хүссэн санаачилга Засгийн газрын "Е-Засаг" платформд 100 мянган дэмжлэг авсан анхны өргөдөл боллоо. Ерөнхий сайд Н.Учрал 11-р сарын 3-нд түүнийг хүлээн авч, хуулийн өөрчлөлтийн төслийг бэлтгэхийг Сангийн сайдад даалгав.A call to exempt household garages and parking spaces from property tax became the first petition on the government's E-Zasag platform to pass 100,000 signatures. Prime Minister N. Uchral received it on November 3 and told the finance minister to draft the legal changes.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Санаачлагчид гараашийг ашиг олох хөрөнгө, тансаг зүйл биш, хувийн машинаа хадгалж хамгаалах дэд бүтэц гэж үзжээ. Ижил агуулгатай өөр өргөдөл УИХ-ын өргөдлийн системд 6,500 гаруй гарын үсэг цуглуулаад байна.The organisers argue a garage is not a luxury or a profit-making asset but a place to store and protect a family car. A similar petition on parliament's own petition site has more than 6,500 signatures.
Засгийн газар 2027–2030 онд хэрэгжүүлэх "100 мянган айлын орон сууц" хөтөлбөрийн хүрээнд жилд олгох ипотекийн зээлийн тоог 9 мянгаас 25 мянга болгож, хувийн хэвшилтэй хамтран 1.8 их наяд төгрөг татан төвлөрүүлэх төлөвлөгөөгөө танилцууллаа.Under its "100,000 Homes" programme for 2027–2030, the government plans to raise the number of mortgages issued each year from 9,000 to 25,000 and to raise MNT1.8 trillion (US$500 million) with the private sector, Montsame reported on November 6.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Орон сууцны үнэ, зээлийн нөхцөл олон айлын хувьд хамгийн том санхүүгийн шийдвэр. Хуваарилалтад Улаанбаатарын гэр хорооллын оршин суугчдыг тэргүүнд авч үзнэ.A home is the biggest financial decision most families make. Residents of Ulaanbaatar's ger districts will get priority when homes are allocated.
Зам, тээврийн хөгжлийн яам, "Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн ажлын хэсэг 11-р сарын 2–3-нд хилийн боомтуудад ажилласны дараа зэсийн экспортын тээвэр хэвийн болж, өдөрт гарах машины тоо 14 орчмоос 134 болж нэмэгдэв. "Оюу толгой" ХХК ч баяжмалын экспорт хэвийн түвшиндээ орсныг мэдэгдлээ.After a government working group visited the border crossings on November 2–3, copper exports were back to normal and the number of trucks leaving each day rose from about 14 to 134, the road ministry said. Oyu Tolgoi also said its concentrate exports were back at normal levels.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Монгол Улсын экспортын дийлэнх нь уул уурхайн бүтээгдэхүүн бөгөөд ихэнх нь БНХАУ руу машинаар гардаг. Энэ онд 11-р сарын 3 гэхэд авто замын боомтоор 94.5 сая тонн ачаа гарсны 97 хувь нь нүүрс байв.Mining products make up most of Mongolia's exports, and most go to China by truck. As of November 3, 94.5 million tonnes of minerals had crossed by road this year, 97% of it coal.
Шатаагүй хэсэгт амьтад бөөгнөрчээ. Засгийн газар 11-р сарын 4-ний хуралдаанаараа Нөмрөгийн дархан цаазат газарт өвөлжих зэрлэг амьтдад өвс, тэжээл хүргэхээр нөөц сангаасаа 629 сая төгрөг гаргахаар шийдвэрлэв.Animals are crowding into the parts that did not burn. At its November 4 meeting the cabinet set aside MNT629 million (US$175,000) from its reserve fund to deliver hay and fodder to wildlife wintering in the Numrug Strictly Protected Area.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:2018, 2022 оны судалгаагаар Нөмрөг болон хамгаалалтын бүсэд 3,000 гаруй халиун буга, 300 гаруй хандгай, 10 мянга гаруй бор гөрөөс амьдардаг. БНХАУ ч шатсан газрыг нөхөн сэргээхэд хамтран ажиллах саналаа илэрхийллээ.Surveys in 2018 and 2022 counted more than 3,000 red deer, 300 moose and 10,000 roe deer in and around the reserve. China has also offered to work with Mongolia on restoring the burned land.
11-р сарын 2-оос Улаанбаатар, аймгийн төв болон 10 мянгаас дээш хүн амтай сумын төвийн гэр хорооллын айлууд шөнийн цахилгааныг хөнгөлөлттэй үнээр хэрэглэж эхэллээ. Хөнгөлөлт 1,500 кВт.ц хүртэлх хэрэглээнд үйлчилж, 2027 оны 3-р сарын 31 хүртэл үргэлжилнэ.Since November 2, ger district households in Ulaanbaatar, aimag (province) centres and soum (district) centres of more than 10,000 people pay less for electricity used overnight, on up to 1,500 kWh. The discount runs until March 31, 2027.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Гэр хорооллын айлуудын түлдэг нүүрс бол Улаанбаатарын өвлийн утааны гол эх үүсвэрийн нэг. Олон нийтийн хэлэлцүүлэгт гарсан 2026–2030 оны агаарын бохирдлыг бууруулах төлөвлөгөөний төсөлд айл өрхийн цэвэр түлшний хэрэглээг нэмэгдүүлэх зэрэг 58 арга хэмжээ багтжээ.Coal burned in ger districts, neighbourhoods of felt tents and houses without central heating, is a main source of Ulaanbaatar's winter smog. A draft 2026–2030 air pollution plan now out for comment lists 58 measures, including more clean fuel for households.
Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын мэдээлснээр шинэ 5 дугаар дулааны цахилгаан станцын төслийн нийт гүйцэтгэл 44 хувь, барилгын ажил 35 хувьтай байна. Станц 2028 онд ашиглалтад орж, нэгдсэн сүлжээнд 270 МВт цахилгаан нийлүүлнэ.The new Thermal Power Plant No. 5 in Ulaanbaatar is 44% complete overall, with construction 35% done, the capital governor's office said on November 2. Due to start in 2028, it will supply 270 MW to the national grid.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Станц Улаанбаатарын баруун хэсэг, Баянгол, Сонгинохайрхан дүүргийн дулааны хүчин чадлыг нэмэх зорилготой бол хотын хуучин станцууд дахин нэг өвлийг давж байна.It is meant to expand heating for western Ulaanbaatar, including the Bayangol and Songinokhairkhan districts, as the city's old plants work through another winter.
Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын 10-р сарын 31-ний хэмжилтээр нийт нутгийн 20 орчим хувь цастай байгаа бөгөөд Алтай, Хангай, Хөвсгөлийн уулархаг нутгаар 21 см-ээс их цас тогтжээ. 11-р сарын 7-нд Хэнтийн өмнөд, Дорноговийн хойд, Сүхбаатарын зарим нутгаар 2 мм хүртэл цас орж, явган шуурга шуурна гэж цаг уурынхан урьдчилан мэдээлсэн.About 20% of Mongolia was snow-covered as of October 31, with more than 21 cm in the Altai, Khangai and Khuvsgul mountains, the weather agency said. Forecasters expected up to 2 mm of snow and drifting snow in southern Khentii, northern Dornogobi and parts of Sukhbaatar on November 7.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Малчдын хувьд өвлийн эхний цас бэлчээр, өвс тэжээлийн нөөцөд шууд нөлөөлдөг. Сүхбаатар аймгийн Баяндэлгэр суманд өвөлжилт хүндрэх төлөвтэй байгааг Монцамэ мэдээлжээ.Early snow matters to herders because it covers pasture before winter. Montsame reported that Bayandelger soum in Sukhbaatar province expects a hard winter.
Монгол Улс, БНСУ-ын Засгийн газар хоорондын хамтарсан хорооны 10 дугаар хуралдаан 10-р сарын 30-нд Сөүлд болж, монгол иргэдийн виз мэдүүлэхэд тулгардаг хүндрэлийг шийдвэрлэх, 2026 онд цагаачлалын асуудлаарх яриа хэлэлцээний механизм бий болгох талаар ярилцсаныг Монцамэ 11-р сарын 4-нд мэдээллээ.At the 10th meeting of the Mongolia–South Korea intergovernmental joint committee in Seoul on October 30, the two sides discussed the difficulties Mongolians face applying for Korean visas and setting up a dialogue mechanism on immigration this year, Montsame reported on November 4.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Солонгост олон мянган монгол иргэн ажиллаж, суралцаж байгаа бөгөөд виз мэдүүлэх хүндрэл диаспорагийн хамгийн их хөнддөг асуудлын нэг. Хоёр тал визийн шаардлагыг үе шаттай хөнгөвчлөхөд бодит ахиц гаргах талаар ярилцжээ.Thousands of Mongolians live, work and study in South Korea, and getting a visa is one of the diaspora's most common complaints. The two sides discussed making real progress towards gradually easing requirements.
Австрали Улс 10-р сарын 26-наас эхлэн Монгол Улсад виз мэдүүлж буй иргэдийн биометрик мэдээллийг бүртгэж эхэлснийг Монцамэ 11-р сарын 5-нд мэдээллээ.Since October 26, Australia has been recording biometric data from people applying for its visas in Mongolia, Montsame reported on November 5.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Энэ нь Австралид суралцах, ажиллах, аялахаар виз мэдүүлж буй бүх монгол иргэнд хамаатай. Шаардлага 10-р сарын 26-наас хойш гаргасан мэдүүлэгт үйлчилж, түүнээс өмнөх мэдүүлэгт нөлөөлөхгүй.It affects every Mongolian applying to study, work or travel in Australia. It applies to applications made from October 26; earlier applications are not affected.
1993–1999 онд Монгол Улсын Ерөнхий прокуророор ажилласан, Ардчилсан Үндсэн хууль тогтоогч, Монгол Улсын гавьяат хуульч Нанзадын Ганбаяр таалал төгсөв. Шүүхийн ерөнхий зөвлөл болон түүний Ахмадын хороо эмгэнэл илэрхийлэн мэдэгдэв.Nanzadyn Ganbayar, Mongolia's Prosecutor General from 1993 to 1999 and one of the lawmakers of the 1992 democratic Constitution, has passed away. The Judicial General Council and its veterans' committee announced his death and offered condolences.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Н.Ганбаяр нь 1990 оноос хойших Монголын хууль, шүүхийн тогтолцоог бүрдүүлэлцсэн хүмүүсийн нэг байв. Тэрээр шилжилтийн үеийн парламентад хууль тогтоогчоор, дараа нь прокурорын байгууллага, шүүхийн захиргаанд удирдах албан тушаал хашиж байв.Ganbayar was one of the people who built Mongolia's legal system after 1990, as a lawmaker during the transition and later in senior posts in the prosecution service and the courts' administration.
Эх сурвалж:Sources:Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн эмгэнэлийн мэдэгдэлJudicial General Council obituary notice
НҮБ-ын Өмнөд Судан дахь энхийг сахиулах ажиллагаанд нэг жил үүрэг гүйцэтгэсэн Зэвсэгт хүчний 15 дугаар моторт буудлагын батальоны сүүлийн ээлжийн бие бүрэлдэхүүн эх орондоо ирснийг Батлан хамгаалах яам мэдээллээ.The last personnel of the Mongolian Armed Forces' 15th Motorized Rifle Battalion, which served a one-year tour with the UN Mission in South Sudan, are back home, the defence ministry said, as reported by Montsame on November 1.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Энхийг сахиулах ажиллагаа бол Монгол Улсын олон улсад нэр хүндээ өсгөх гол арга замын нэг бөгөөд цэргийн удирдлага монгол цэргийг "Дэлхийн цэрэг" гэж нэрлэдэг.Peacekeeping is one of the main ways Mongolia raises its profile abroad, and its officers describe the troops as "Soldiers of the World".
УИХ дахь Монгол-Энэтхэгийн парламентын найрамдлын бүлгийн дарга, гишүүн Ж.Чинбүрэн 11-р сарын 2-нд Энэтхэгийн Элчин сайд Атул Малхари Гоцурвэтэй уулзахад тэрбээр хөнгөлөлттэй зээлээр баригдаж буй газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн явцыг танилцуулжээ.Meeting MP J. Chinburen, head of the Mongolia–India parliamentary friendship group, on November 2, Indian Ambassador Atul Malhari Gotsurve gave an update on the oil refinery being built with an Indian soft loan.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Монгол Улс шатахууныхаа ихэнхийг ОХУ-аас авдаг тул өөрийн газрын тос боловсруулах үйлдвэр эрчим хүчний аюулгүй байдлын гол төсөл. Элчин сайд Энэтхэг газрын ховор элемент, нүүрсний чиглэлээр хамтран ажиллах сонирхолтой байгааг хэлсэн.Mongolia buys most of its fuel from Russia, so its own refinery is central to energy security, a point this week's fuel story makes plain. The ambassador also said India wants to partner on rare earths and buy Mongolian coal.
Монгол Улс, ОХУ дипломат харилцаа тогтоосны ойг тохиолдуулсан хүндэтгэлийн ёслол 1921 онд түүхэн баримт бичигт гарын үсэг зурсан Москвагийн Метрополь зочид буудалд болсныг Монцамэ 11-р сарын 7-нд мэдээллээ.A ceremony marking the anniversary of diplomatic relations between Mongolia and Russia was held at Moscow's Hotel Metropol, where the founding documents were signed in 1921, Montsame reported on November 7.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:ОХУ Монголын шатахууны гол нийлүүлэгч бөгөөд энэ долоо хоногт Ерөнхийлөгч нийлүүлэлт тасраагүйг онцолсон. Элчин сайд худалдаа, дэд бүтэц, эрчим хүчний томоохон төслүүдийг дурджээ.Russia supplies most of Mongolia's fuel, which the president stressed this week. The ambassador pointed to planned projects in trade, infrastructure and energy.
МАН-ын нийслэлийн хорооны 36 дугаар бага хурал 11-р сарын 7-нд Тусгаар тогтнолын ордонд болж, хорооны даргаар нийслэлийн Засаг дарга, Улаанбаатар хотын дарга Б.Пүрэвдагваг 97.5 хувийн саналаар сонголоо.The 36th conference of the ruling Mongolian People's Party's capital city committee, held on November 7 at the Independence Palace, elected Ulaanbaatar mayor B. Purevdagva as the committee's chair with 97.5% of the vote.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Нийслэлийн МАН-ын хороо 78 мянга гаруй гишүүнтэй. Хотын дарга одоо эрх баригч намын нийслэл дэх байгууллагыг давхар удирдах боллоо.The party's capital committee represents more than 78,000 members. The mayor now also leads the ruling party's organisation in the capital.
Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан 11-р сарын 2-нд төрөлжсөн ахлах сургуулийн загварыг танилцуулж, сурагчид ирээдүйн мэргэжилдээ тохирох хичээлээ гүнзгийрүүлэн судалж, олсон кредитээ их сургуульд тооцуулах боломжтой болно гэлээ.Education Minister L. Enkh-Amgalan on November 2 presented a specialised high school model in which students go deeper into subjects linked to their future careers and can carry credits earned into university.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Эцэг эхчүүдийн хувьд хүүхдийнхээ ахлах ангийн сонголтод шууд нөлөөлөх өөрчлөлт. Сайдын хэлснээр хөдөөгийн авьяаслаг сурагчдыг илрүүлж, хөдөлмөрийн зах зээлд хэрэгцээтэй мэргэжилтэн бэлтгэхэд чиглэнэ.It changes the choices families face for the last years of school. The minister says it will also help spot talented students in the countryside and train people for jobs in demand.
Индонезийн Жакартад болсон ЮНЕСКО-гийн "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийн Ази, Номхон далайн бүсийн хорооны 11 дэх чуулган 11-р сарын 5-нд Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музейд хадгалагдаж буй Бурханы намтрын зурмал цувралыг бүсийн бүртгэлдээ оруулав.UNESCO's Memory of the World committee for Asia and the Pacific, meeting in Jakarta, on November 5 added to its regional register an illustrated biography of the Buddha kept at the Fine Arts Zanabazar Museum in Ulaanbaatar.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Музейн мэдээлснээр Монголын музейн үзмэр ЮНЕСКО-гийн баримтат өвийн бүртгэлд анх удаа орж байгаа нь энэ. Бүртгэл нь музейн 60 жилийн ойтой давхцлаа.According to the museum, it is the first time an item from a Mongolian museum has been inscribed on a UNESCO documentary heritage register. It comes in the museum's 60th anniversary year.
Жүдочин Т.Төгсхүслэн Сенегалын Дакарт болж буй Залуучуудын IV олимпод 55 кг-д хүрэл медаль хүртэж, Монголын багт анхны медалийг авчирлаа. Харин 100 нүдтэй даамын өсвөр, залуучуудын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Монголын баг дөрвөн алт, гурван мөнгө, гурван хүрэл медаль авч, таван жил дараалан багийн дүнгээр тэргүүллээ.Judoka T. Tugskhuslen won bronze in the boys' 55 kg at the 4th Youth Olympic Games in Dakar, Senegal, Mongolia's first medal there. At the world youth and junior 100-square draughts championships in China, Mongolia won four golds, three silvers and three bronzes to top the team standings for a fifth straight year.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Т.Төгсхүслэнгийн медаль Дакар-2026 наадамд Монголын багийн авсан анхны медаль боллоо. Даамын тэмцээнд Монголын дөрвөн тамирчин түрүүлснээс залуучуудын ангилалд аварга болсон Э.Даариймаа олон улсын мастер цолны болзол хангалаа.Tugskhuslen's bronze was Mongolia's first medal of Dakar 2026. Four Mongolians won draughts titles, and E. Daariimaa, the junior champion, qualified for the International Master title.
Лондонд 11-р сарын 4-нд болсон "Wanderlust Reader Travel Awards 2026"-ийн "Хамгийн их хүсэгддэг шинэ аяллын чиглэл" ангилалд Монгол Улс арван шилдгийн долоодугаарт эрэмбэлэгдлээ. 10-р сарын байдлаар Монголд 930 мянга орчим жуулчин иржээ.Mongolia ranked seventh in the "Most Desirable Emerging Destination" category of the Wanderlust Reader Travel Awards 2026, presented in London on November 4. About 930,000 tourists had visited by October.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Аялал жуулчлал бол уул уурхайгаас хамааралтай эдийн засгийг төрөлжүүлэх гол салбарын нэг. Ирж буй жуулчдын хамгийн олон нь ОХУ, БНХАУ, БНСУ-аас ирдэг.Tourism is one of the main ways Mongolia hopes to depend less on mining. Most visitors come from Russia, China and South Korea.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 11-р сарын 3-нд Ерөнхий сайд Н.Учрал, Сангийн сайд З.Мэндсайхан нарыг дуудан уулзаж, 2027 онд орох ногдол ашгийг орж ирэх бүрд нь иргэдийн дансанд шилжүүлэх нь зүйтэй гэсэн байр сууриа илэрхийлснийг gogo.mn мэдээллээ.On November 3 President U. Khurelsukh called in Prime Minister N. Uchral and Finance Minister Z. Mendsaikhan and told them the Oyu Tolgoi dividend due in 2027, MNT3 trillion (US$833 million), should be paid into citizens' accounts as it arrives, gogo.mn reported.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Ногдол ашгийг хэрхэн зарцуулах нь улс төрийн гол маргаан болоод байна. Засгийн газар зарцуулах хуулийн төслөө 10-р сард татсан бөгөөд иргэн бүрт 857 мянган төгрөг олгохыг хүссэн УИХ-ын өргөдөл 100 мянган гарын үсгийн босгыг давлаа.How to use the dividend has become a central political fight. The government withdrew its spending bill in October, and a parliament petition asking for MNT857,000 (US$238) per citizen has passed 100,000 signatures.
Долоо хоногийн тоо · Эдийн засагThe Number · Economy
9.1%Өр, орлогын харьцааны хязгаартай хэрэглээний зээлд чанаргүй зээлийн эзлэх хувь, 2026 оны 9-р сарShare of salary, herder and other capped consumer loans not being repaid, September 2026
Монголбанкны мэдээлснээр өр, орлогын харьцааны хязгаарт хамаарах хэрэглээний зээлийн 9.1 хувь нь 9-р сард чанаргүй болсон нь жилийн өмнөхөөс 2.7 нэгж хувиар өндөр байна. Мөнгөний бодлогын хороо хүндрэлд орсон зээлдэгчдийн ийм зээлийг нэмэлт зээл олгохгүйгээр 48 сар хүртэл сунгах боломж олголоо.In September, 9.1% of consumer loans covered by the debt-to-income cap were non-performing, up 2.7 percentage points on a year earlier, the Bank of Mongolia says. Its Monetary Policy Committee now lets struggling borrowers restructure such loans over up to 48 months, without new borrowing.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Хязгаарт хамаарах зээлийн дийлэнх нь цалингийн зээл. Банкны тайлбараар үнийн өсөлтөөс болж олон өрхийн бодит орлого буурч, зээлээ төлөхөд хүндрэлтэй иргэд нэмэгджээ.Most loans under the cap are salary loans. The bank says rising prices have cut many households' real incomes and more people are struggling to repay.
УИХ-ын Нийтийн өргөдлийн системParliament's petition site
Өргөдөл · Хуулийн төсөлPetition · Bill
Орон сууц захиалгын гэрээний хөөн хэлэлцэх хугацааг үүрэг биелэх хүртэл тоолохгүй байхStop the clock on claims over pre-sold apartments until the home is delivered
Өргөдөлд Иргэний хуулийн 74 дүгээр зүйлд 74.4 дэх хэсэг нэмж, захиалгаар худалдсан орон сууцыг ашиглалтад оруулаагүй, өмчлөх эрхийг шилжүүлээгүй, эсвэл төлбөрийг буцааж өгөөгүй бол үүрэг биелэх хүртэл хөөн хэлэлцэх хугацаа үйлчлэхгүй байхаар зохицуулахыг санал болгожээ.It proposes adding a clause 74.4 to the Civil Code so that, when a developer has not delivered a pre-sold flat, transferred ownership or refunded the buyer, the time limit on the buyer's claim does not run until the obligation is met.
Яагаад чухал вэ?Why it matters
Урьдчилж төлбөр төлсөн ч байр нь хугацаандаа ашиглалтад ороогүй иргэд хугацаа өнгөрсөн гэх шалтгаанаар эрхээ хамгаалуулж чадахгүй болох эрсдэлийг арилгахыг хүсчээ.It aims to protect buyers who paid in advance for flats that were never finished or handed over from losing their claims just because time ran out.
Өргөдөл авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн албан хаагчдын хууль бусаар олсон хөрөнгийг хурааж, 100 сая төгрөгөөс дээш бол бүх насаар нь хорьдог болгохыг хүссэн. 11-р сарын 3-наас хойш өдөрт 11–20 мянган иргэн гарын үсэг зурж, 8-ны шөнө хугацаа дуусахад нийт дэмжигчдийн тоо 100,208-д хүрсэн.It asked for the illegally gained assets of public officials involved in corruption to be confiscated, with life sentences when the sum tops MNT100 million (US$28,000). From November 3 it drew 11,000 to 20,000 signatures a day and had 100,208 when signing closed on the night of November 8.
Яагаад чухал вэ?Why it matters
Өргөдөл 100 мянган дэмжлэгийн босгыг давсан тул УИХ үүнийг хэлэлцэнэ. Энэ нь хууль батлагдана гэсэн үг биш юм.Because it passed 100,000, parliament takes it up. That does not mean the bill will become law.
Өргөдөл сум, дүүргийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын сонгуульд улс төрийн нам нэр дэвшүүлэхийг хориглож, шаардлага хангасан иргэд нэрээ өөрсдөө дэвшүүлдэг болгохыг хүссэн. Нэг сарын хугацаанд 1,700 гаруй иргэн дэмжсэн нь хуулийн төсөлд шаардагдах 100 мянгаас хол байна.It asks for a law barring political parties from nominating candidates in soum and district council elections, so that only citizens who nominate themselves can run. Just over 1,700 people have signed in a month, far short of the 100,000 a bill needs.
Яагаад чухал вэ?Why it matters
Батлагдвал сум, дүүргийн ИТХ-д нам нэр дэвшүүлэх эрхгүй болж, орон нутгийн сонгуульд зөвхөн бие даагч иргэд өрсөлдөнө.It would change who runs for local councils: independents only, no party candidates.
Өргөдөл ипотекийн зээлийн жилийн хүүг 4 хувь болгож, одоо 6 хувиар зээлээ төлж буй иргэдийг бага хүүтэй нөхцөлд шилжүүлэх боломжийг судлахыг хүсчээ. Нэг сарын хугацаанд 6 мянга гаруй иргэн дэмжсэн бөгөөд хуулийн төсөлд шаардагдах 100 мянгаас хол байна.It asks for the annual mortgage rate to be cut to 4% and for a look at moving people now paying 6% onto the lower rate. Just over 6,000 people have signed in a month, far short of the 100,000 a bill needs.
Яагаад чухал вэ?Why it matters
Хүү 4 хувь болбол 6 хувийн ипотекоор байр авсан болон авахаар төлөвлөж буй айлуудын сарын төлбөр буурна.If the rate fell to 4%, families paying off or planning a 6% home loan would pay less each month.
Өргөдөл 3 их наяд төгрөгийн ногдол ашгаас иргэн бүрт 857 мянган төгрөг олгох хуулийн төсөл санаачлахыг хүсчээ. Гарын үсэг цуглуулж эхэлснээс хойш дөрөвхөн хоногт 84 мянга гаруй иргэн дэмжсэн бөгөөд Засгийн газар энэ мөнгийг зарцуулах төслөө 10-р сарын 23-нд татсан.It asks for a bill paying every citizen MNT857,000 from the MNT3 trillion dividend. More than 84,000 people signed in four days, after the government pulled its own spending bill on October 23.
Дахин төлөвлөлтийн төсөлд газраа өгсөн, мөнгө төлсөн иргэдийн гомдлыг хянан шалгахLook into complaints from people who gave up land or paid money into urban redevelopment projects1,434 / 70,000
Өргөдөл гаргагчид нийслэлийн дахин төлөвлөлтийн төсөлд газраа чөлөөлж өгсөн, орон сууцны урьдчилгаа төлсөн иргэд олон жил хүлээсээр байгаа ч төсөл хэрэгжихгүй байна гэж үзжээ. Тэд төслийн хэрэгжилт, тендерийн шалгаруулалт, холбогдох байгууллагуудын хариуцлагыг УИХ-аар хянан шалгуулахыг хүсчээ.The petitioners say people who cleared their land or paid deposits on flats under the capital's redevelopment projects have waited for years while the projects stall. They ask parliament to look into how the projects were run, how the contracts were tendered and who is responsible.
Яагаад чухал вэ?Why it matters
Өргөдөлд дурдсанаар дахин төлөвлөлтийн төслүүдэд газраа өгсөн, мөнгөө төлсөн иргэд хохирсон гэж үзэж, УИХ-ын байнгын хороогоор хянан шалгуулахыг хүсчээ.The petitioners say people who gave up land or paid into redevelopment projects have lost out, and ask a parliamentary committee to look into it.
Орон сууц захиалгын гэрээний хөөн хэлэлцэх хугацааг үүрэг биелэх хүртэл тоолохгүй байхStop the clock on claims over pre-sold apartments until the home is delivered3,235 / 100,000
Өргөдөлд Иргэний хуулийн 74 дүгээр зүйлд 74.4 дэх хэсэг нэмж, захиалгаар худалдсан орон сууцыг ашиглалтад оруулаагүй, өмчлөх эрхийг шилжүүлээгүй, эсвэл төлбөрийг буцааж өгөөгүй бол үүрэг биелэх хүртэл хөөн хэлэлцэх хугацаа үйлчлэхгүй байхаар зохицуулахыг санал болгожээ.It proposes adding a clause 74.4 to the Civil Code so that, when a developer has not delivered a pre-sold flat, transferred ownership or refunded the buyer, the time limit on the buyer's claim does not run until the obligation is met.
Яагаад чухал вэ?Why it matters
Урьдчилж төлбөр төлсөн ч байр нь хугацаандаа ашиглалтад ороогүй иргэд хугацаа өнгөрсөн гэх шалтгаанаар эрхээ хамгаалуулж чадахгүй болох эрсдэлийг арилгахыг хүсчээ.It aims to protect buyers who paid in advance for flats that were never finished or handed over from losing their claims just because time ran out.
Эхчүүдэд олгодог 50 мянган төгрөгийн тэтгэмжийг 500 мянга болгохRaise the MNT50,000 allowance paid to mothers to MNT500,0007,033 / 70,000
Өргөдөлд ээжүүдэд олгодог сарын 50 мянган төгрөг хүүхдийн живх, сүүний 10 хоногийн хэрэглээг ч хангахгүй байна гэж үзээд, үүнийг 500 мянган төгрөг болгохыг хүсчээ.The petition says the MNT50,000 a month paid to mothers does not cover even ten days of nappies and formula for a baby, and asks for it to be raised to MNT500,000.
Яагаад чухал вэ?Why it matters
Өргөдөлд дурдсанаар 50 мянган төгрөг нь нэг хүүхдийн 10 хоногийн живхний хэрэгцээг ч хангадаггүй тул тэтгэмжийг 500 мянга болгохыг хүсчээ.The petition says MNT50,000 does not cover even ten days of nappies for one baby, and asks for the allowance to be raised to MNT500,000.
Цагаан сарын битүүний өдрийг амралтын өдөр болгохMake Bituun, the eve of Tsagaan Sar (Lunar New Year), a public holiday2,919 / 100,000
Өргөдөлд Цагаан сарын өмнөх Битүүний өдөр айлууд баярын бэлтгэлээ хийж, ёс заншлаа үйлддэг ч ажлын өдөр байдаг тул хүндрэлтэй байна гэж үзжээ. Битүүнийг амралтын өдөр болгох хуулийг энэ ондоо багтаан батлахыг хүссэн байна.The petition says Bituun, the last day of the lunar year before Tsagaan Sar, is when families prepare for the holiday and keep its customs, but it is a working day. It asks for a law making it a day off, passed this year.
Яагаад чухал вэ?Why it matters
Битүүн нь Цагаан сарын бэлтгэл, ёс заншлын чухал өдөр боловч ажлын өдөр тул иргэд баярын бэлтгэлээ хангахад хүндрэлтэй байдаг гэж өргөдөлд дурджээ.The petition says Bituun is a key day for Tsagaan Sar preparations and customs, but as a working day it leaves people little time to get ready.
Хувийн хэрэгцээний нэг гарааш, зогсоолыг үл хөдлөх хөрөнгийн албан татвараас чөлөөлөхExempt a family's one garage or parking space from property tax8,771 / 33,000
Өргөдөлд Улаанбаатарт хоёр орон сууцыг үл хөдлөх хөрөнгийн татвараас чөлөөлдөг атлаа хувийн хэрэгцээний ганц гараашид татвар ногдуулдгийг шүүмжилжээ. Иргэн, түүний гэр бүлийн хэрэгцээнд ашигладаг нэг гарааш эсвэл нэг зогсоолыг татвараас чөлөөлөх нэмэлтийг хуульд оруулахыг хүсчээ.The petition says that in Ulaanbaatar two flats per owner are exempt from property tax, yet a single private garage is taxed. It asks for the law to exempt one garage or parking space used by the owner or their family.
Яагаад чухал вэ?Why it matters
Өргөдөлд дурдсанаар Улаанбаатарт хоёр орон сууцыг үл хөдлөх хөрөнгийн албан татвараас чөлөөлдөг атлаа хувийн ганц гараашнаас татвар авдаг тул нэг гарааш эсвэл зогсоолыг чөлөөлөхийг хүсчээ.The petition says Ulaanbaatar exempts two flats from property tax but taxes a family's only garage; it asks for one garage or parking space to be exempt.
Хуулийн төсөлд 100,000, байнгын хорооны хяналт шалгалтад 70,000, ажлын хэсэг байгуулахад 33,000 иргэний дэмжлэг хэрэгтэй. Босгод хүрвэл УИХ хэлэлцэнэ, шууд хууль болно гэсэн үг биш.A bill needs 100,000 signatures, a committee inspection 70,000, a working group 33,000. Reaching the bar means parliament takes the petition up, not that it becomes law.
Солонгосын Ёнхап агентлагийн 10-р сарын 29-ний мэдээгээр 2025 оны 11-р сарын 14-нд Дангжин хотод байрны гадна хананд ажиллаж байсан эрэгтэйн хамгаалалтын бүс тасарч, тэрээр 14 давхрын тагтны хашлагад зүүгдэж үлджээ. Эсрэг талын байранд нүүлгэлтийн ачаа зөөж байсан Б.Занданбат тусламж гуйх дууг сонсоод ажлаа орхин гүйж очсон бөгөөд айлын хаалгыг онгойлгуулж, тагтнаас гараа сунган түүнийг барьжээ.A worker on the outside wall of an apartment block in Dangjin, South Korea, was left hanging from a 14th-floor balcony railing when his safety belt snapped on November 14, 2025, Yonhap reported on October 29. B. Zandanbat, a Mongolian man carrying furniture for a moving company in the block opposite, heard his cries, ran over, got a resident to let him in and reached down from the balcony to grab him.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Өмнөд Солонгост олон мянган монгол иргэн ажиллаж, амьдарч байна. Ёнхапын мэдээг Солонгосын хэд хэдэн үндэсний сонин дахин нийтэлсэн бөгөөд Занданбат хүнд туслахад иргэншил хамаагүй гэж хэлжээ.Thousands of Mongolians live and work in South Korea. Yonhap's report was picked up by several Korean national papers, and Zandanbat told Yonhap that whether the man was Korean or Mongolian made no difference.
Пара таеквондогийн 63 кг-ын жинд түрүүлсэн Г.Болор-ЭрдэнэG. Bolor-Erdene after winning para taekwondo gold in the 63 kg · Зураг: Биеийн тамир, спортын улсын хорооPhoto: State Committee for Physical Culture and Sport
Дөрвөн алт, дөрвөн мөнгө, хоёр хүрэл. Японы Айчи-Нагояд болсон Азийн V пара наадамд Монголын баг 10 медаль хүртэж, 45 орноос 14 дүгээр байрт шалгарсан нь түүхэн дээд амжилт болов.Four golds, four silvers and two bronzes. Mongolia finished 14th of 45 nations at the 5th Asian Para Games in Aichi-Nagoya, Japan, its best result ever.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Энэ амжилт хөгжлийн бэрхшээлтэй тамирчдыг дэмжих, пара спортыг хөгжүүлэх ажилд анхаарал хандуулж байна.The result puts a spotlight on support for athletes with disabilities and on para sport in Mongolia.
Жишээ зурагIllustrative photo · Шатахуун түгээх хошууA petrol pump nozzle · Rama, CC BY-SA 2.0 fr
Станцуудад улсын байцаагч. Шатахууны шуурхай штаб 10-р сарын 30-нд хуралдаж, түгээх станцуудад улсын байцаагч томилох, шаардлагатай станцуудыг 24 цаг ажиллуулах, талоноор шатахуун олгож буй асуудлыг шалгах шийдвэр гаргав. Монцамэ агентлагийн мэдээлснээр 11-р сард дөрвөн улсаас 92,500 тонн шатахуун авахаар захиалжээ.The government's fuel task force decided on October 30 to post state inspectors at petrol stations, keep stations open around the clock where needed and look into fuel being handed out by coupon. Montsame reported that 92,500 tonnes of fuel have been ordered from four countries for November.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Монгол Улс шатахууныхаа бараг бүгдийг импортоор авдаг бөгөөд 10-р сарын 21-ний байдлаар АИ-92 бензиний нөөц арав орчим хоногийн хэрэгцээнд хүрэхээр байв. Станцын дараалал өвлийн улиралд хүн бүрийн өдөр тутмын амьдралд нөлөөлнө.Mongolia imports nearly all its fuel, and on October 21 AI-92 petrol stocks covered only about ten days. Queues at the pump in winter touch almost everyone's daily life.
Э.Даваанасан хүрэл медалийн төлөөх барилдаанд Киргизийн Айпери Медет кызыг 4:1-ээр ялсны дарааDavaanasan after beating Kyrgyzstan's Aiperi Medet Kyzy 4-1 in the bronze medal bout · Зураг: Монголын чөлөөт бөхийн холбооPhoto: Mongolian Wrestling Federation
Хоёр дахь дэлхийн медаль. Казахстаны Астана хотод болж буй бөхийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Э.Даваанасан эмэгтэйчүүдийн 76 кг-д хүрэл медаль хүртэв. Тэрбээр өмнө нь 72 кг-д мөнгөн медаль авч байсан.Davaanasan Enkh-Amar won bronze in the women's 76 kg at the World Wrestling Championships in Astana, Kazakhstan. It is her second world medal, after an earlier silver at 72 kg.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Эмэгтэйчүүдийн чөлөөт бөх бол Монгол Улс олон улсын тэмцээнээс медаль авдаг гол төрлүүдийн нэг.Women's freestyle wrestling is one of the sports in which Mongolia most often wins international medals.
УИХ-ын гишүүд Эрүүл мэндийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод өргөн мэдүүллээ, 10-р сарын 30MPs hand the rewritten Health Law to Speaker S. Byambatsogt, October 30 · Зураг: УИХPhoto: State Great Khural
15 жилийн дараах шинэчлэл. УИХ-ын гишүүн Т.Мөнхсайхан, П.Ганзориг, О.Саранчулуун, Б.Хэрлэн нар 10-р сарын 30-нд Эрүүл мэндийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод өргөн мэдүүлэв. Төсөл эрүүл мэндийн тогтолцоог "эмнэлэг төвтэй" загвараас "нийгмийн эрүүл мэнд төвтэй" болгон үе шаттай шилжүүлэхийг зорьжээ.Four MPs submitted a rewritten Health Law to Speaker S. Byambatsogt on October 30. The bill aims to move Mongolia's health system step by step from a hospital-centred model to one built around public health and prevention.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:2011 онд батлагдсанаас хойш 31 удаа нэмэлт, өөрчлөлт орсон хуулийн зохицуулалт хоорондоо уялдаагүй болсон гэж санаачлагчид үзэж байна. Шинэ хууль эмнэлгийн тусламжийн чанар, хүртээмж, иргэдийн төлөх зардалд нөлөөлнө.The sponsors say 31 amendments since 2011 have left the law's rules out of step with each other. A new law would shape the quality of care, how easy it is to get, and what patients pay.
Жишээ зурагIllustrative photo · Нью-Йорк дахь НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн танхимThe UN General Assembly Hall in New York · Basil D Soufi, CC BY-SA 3.0
34 улс хамтран өргөн мэдүүлэв. НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Нэгдүгээр хороо 10-р сарын 27-нд Монгол Улсын санаачилсан "Монгол Улсын олон улсын аюулгүй байдал ба цөмийн зэвсэггүй статус" тогтоолын төслийг санал хураалтгүйгээр, зөвшилцлийн үндсэн дээр батлав.The First Committee of the 81st UN General Assembly adopted Mongolia's draft resolution "Mongolia's international security and nuclear-weapon-free status" by consensus on October 27, with 34 countries as co-sponsors.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Хоёр том цөмийн гүрний дунд оршдог Монгол Улсын хувьд энэ статус нь гадаад бодлогын суурь баталгааны нэг. Тогтоолыг 1998 оноос хойш хоёр жил тутам дахин баталгаажуулж ирсэн.For a country between two nuclear powers, this status is one of the foundations of its foreign policy. Mongolia has had the resolution re-adopted every two years since 1998.
Жишээ зурагIllustrative photo · Төв аймгийн Алтанбулаг дахь халиун бугаA red deer (wapiti) in Altanbulag, Töv province · no rights reserved, CC0
Албан ёсны тоо гарлаа: 76.4 хувь. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам 10-р сарын 28-нд Нөмрөгийн дархан цаазат газрын 448,993.6 га буюу 76.4 хувь түймэрт өртсөнийг хиймэл дагуулын зураглалаар баталгаажуулав. Шатаагүй үлдсэн хэсэгт бөөгнөрсөн зэрлэг амьтдыг өвөлжүүлэхэд энэ жил 25–30 мянган боодол өвс шаардлагатай гэж тооцжээ.The environment ministry confirmed on October 28 that 448,993.6 hectares, or 76.4% of the Numrug Strictly Protected Area, burned in the fire that started on October 8. Animals that fled have crowded into the unburned remainder, and getting them through winter will take an estimated 25,000–30,000 bales of hay, ten times the usual amount.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Энэ бол хохирлыг тооцох, буруутай этгээдээр нөхөн төлүүлэх суурь тоо. Японы Ерөнхий сайд С.Такаичи 10-р сарын 29-нд Н.Учралтай утсаар ярьж, нөхөн сэргээлтэд Япон хамтран ажиллахаа илэрхийлэв.This is the figure the damage bill, and any claim on those responsible, will be built on. Japan's Prime Minister Sanae Takaichi called PM Uchral on October 29 and said Japan plans to help restore the reserve.
Гүюг хаанаас Пап лам IV Иннокентид илгээсэн захидлын хуулбар, музейн үзмэрA museum copy of Güyük Khan's letter to Pope Innocent IV · Gary Todd, CC0
Гүюг хааны Пап ламд илгээсэн захидал ч тэдний дунд бий. Ватикан дахь Монголын Элчин сайд Д.Гэрэлмаа 10-р сарын 26-нд Ватиканы Апостолын архив, номын сангийн тэргүүнүүдтэй уулзаж, XIII–XIV зууны 38 ховор баримт бичгийн хуулбарыг албан ёсоор хүлээн авав.Güyük Khan's letter to Pope Innocent IV is among them. Mongolia's ambassador to the Holy See, D. Gerelmaa, formally received copies of 38 rare 13th- and 14th-century documents from the heads of the Vatican Apostolic Archives and Library on October 26.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Эдгээр нь Монголын эзэнт гүрний гадаад бодлого, дипломат харилцаа, шашин, соёлын солилцоог судлах анхдагч эх сурвалж. Хуулбарууд Монголд ирснээр эрдэмтэд эх баримттай шууд ажиллах боломж нээгдэж байна.These are primary sources on the Mongol Empire's foreign policy and its diplomatic, religious and cultural ties with Europe. Having copies at home lets Mongolian scholars work with them directly.
Төрөлт буурсаар байна. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээгээр 2026 оны эхний есөн сард 38,829 эх амаржиж, 39,149 хүүхэд төрсөн нь өнгөрсөн оны мөн үеэс тус бүр 3.9 хувиар бага. Харин нас барсан хүний тоо 13,331 болж, 1.3 хувиар нэмэгдэв.Mongolia recorded 39,149 births in the first nine months of 2026, 3.9% fewer than a year earlier, the National Statistics Office said. Deaths rose 1.3% to 13,331.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Залуу хүн амтай Монгол Улсын хувьд төрөлтийн бууралт ирээдүйн ажиллах хүч, сургууль, цэцэрлэгийн хэрэгцээ, тэтгэврийн тогтолцоонд нөлөөлнө.For a young country, falling births will shape the future workforce, demand for schools and kindergartens, and the pension system.
Жишээ зурагIllustrative photo · Улаанбаатар дахь Улсын нэгдүгээр төв эмнэлэгThe First Central Hospital of Mongolia in Ulaanbaatar · Chongkian, CC BY-SA 4.0
Сарын цалин 233–328 мянган төгрөгөөр өснө. Засгийн газар төрийн үйлчилгээний албан хаагчдын цалингийн доод хэмжээг шинэчлэн тогтоосноор эмч, эмнэлгийн ажилтан, шинжлэх ухаан, спорт, соёлын салбарынхны цалин 11-р сарын 1-нээс нэмэгдэх бол хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн, ахмад настан зэрэг бүлгийн халамжийн тэтгэвэр сард 600 мянган төгрөг болов.Rises of MNT233,000–328,000 (US$65–91) a month. The cabinet has set new minimum pay levels for public service staff, lifting pay for doctors, health workers and staff in science, sports and culture from November 1. Welfare pensions for people with disabilities, older people and some other groups go up to MNT600,000 (US$167) a month.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Есдүгээр сард жилийн инфляц 12.9 хувьтай байсан тул цалин, тэтгэврийн өсөлт олон айлын худалдан авах чадварыг хамгаалахад чухал. Нэмэгдсэн хэмжээ 2027 онд үргэлжлэх эсэх нь УИХ ирэх оны төсвийг батлахаас хамаарна.With annual inflation at 12.9% in September, the rises matter for what many households can afford. Whether the higher levels carry into 2027 depends on parliament passing next year's budget.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, Беларусийн Ерөнхийлөгч А.Лукашенко нар Минск хотод баримт бичигт гарын үсэг зурж байнаPresident Khurelsukh and Belarus President Alexander Lukashenko sign documents in Minsk · Зураг: Ерөнхийлөгчийн Тамгын газарPhoto: Office of the President of Mongolia
Монголын төрийн тэргүүний Беларусьт хийсэн анхны айлчлал. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 10-р сарын 25-нд Минск хотод хүрэлцэн очиж, Ерөнхийлөгч А.Лукашенкотой хэлэлцээ хийсэн бөгөөд хоёр тал 2024 онд байгуулсан Найрамдалт харилцаа, хамтын ажиллагааны гэрээг соёрхон баталсан жуух бичгээ солилцсоноор гэрээ хүчин төгөлдөр боллоо.President Khurelsukh arrived in Minsk on October 25 for the first visit by a Mongolian head of state to Belarus. He and President Lukashenko exchanged instruments of ratification for the 2024 Treaty on Friendly Relations and Cooperation, which has now entered into force.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Беларусь бол Евразийн эдийн засгийн холбооны гишүүн бөгөөд Монгол Улс энэ холбоотой түр худалдааны хэлэлцээр байгуулсан. Хэлэлцээний гол сэдэв нь уг хэлэлцээрийг ашиглан худалдаа, хөдөө аж ахуйн техник, хөнгөн үйлдвэрийн хамтын ажиллагааг тэлэх явдал байв.Belarus is a member of the Eurasian Economic Union, with which Mongolia has an interim trade agreement. The talks focused on using that deal to grow trade, farm machinery supplies and light industry.
Зургаахан хоногт 100 мянга. "Оюу толгой"-н 3 их наяд төгрөгийн ногдол ашгаас иргэн бүрт 857 мянган төгрөг олгохыг хүссэн өргөдөл 10-р сарын 31-нд УИХ-ын Нийтийн өргөдлийн системд 100 мянган гарын үсгийн босгыг давлаа. Үүний өмнөх өдөр УИХ энэ мөнгөөр санхүүжүүлэхээр төлөвлөсөн хөрөнгө оруулалтын төслүүдийг төсвийн төлөвлөгөөнөөс хасах саналыг дэмжсэн юм.100,000 in six days. A petition asking for every citizen to get MNT857,000 (US$238) from the MNT3 trillion (US$833.5 million) Oyu Tolgoi dividend crossed the 100,000-signature bar on parliament's petition site on October 31. A day earlier, parliament backed dropping the investment projects that were to be paid for with that money from its budget plans.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Хуулийн төсөл санаачлах өргөдөл 100 мянган дэмжлэг авбал УИХ хэлэлцэх ёстой. Гэхдээ энэ нь хууль батлагдана гэсэн үг биш бөгөөд Монголын хамгийн том уурхайн анхны том ногдол ашгийг хэрхэн зарцуулах маргаан УИХ-ын танхимд шилжиж байна.A petition proposing a bill that reaches 100,000 signatures must be taken up by parliament, though that does not mean it becomes law. The fight over how to spend Mongolia's first big Oyu Tolgoi payout is now moving into parliament.
Түймэрт тэсвэртэй ойн төв байгуулна. Азийн ойн хамтын ажиллагааны байгууллага (AFoCO) Сөүлд болсон 15 дугаар чуулганаараа Монголд ойн нөхөн сэргээлт, түймрийн тэсвэрлэх чадавхын төв байгуулах 1.08 сая ам.долларын төслийг батлав.The Asian Forest Cooperation Organization (AFoCO) approved a US$1.08 million project at its 15th Assembly in Seoul to set up a forest restoration and fire resilience hub in Mongolia.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Энэ намар сая гаруй га газар түймэрт шатсан бөгөөд ой, хээрийг сэргээхэд олон жил шаардагдана. Төсөл түймэрт өртсөн ойг сэргээх, түймрээс урьдчилан сэргийлэх чадавхыг бэхжүүлэхэд чиглэнэ.More than a million hectares burned this autumn, and forests and steppe will take years to recover. The project targets both restoring burned forest and preventing future fires.
Хүйтэн сарын эхэнд гэнэтийн гэмтэл. 10-р сарын 29-ний орой Дарханы дулааны цахилгаан станцад техникийн гэмтэл гарч, станц бүрэн зогссон. Маргааш нь төвийн бүсийн эрчим хүчний системээс хүчдэл авснаар Дархан-Уул аймгийн ихэнх хэсгийн дулаан, цахилгаан хангамж хэвийн болов.A sudden failure as the cold sets in. On the evening of October 29 a fault shut down the Darkhan thermal power plant completely. By the next day, power from the central grid had brought heat and electricity back to most of Darkhan-Uul province.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Станцын удирдлага тоног төхөөрөмж ашиглалтын хугацаагаа дуусгаж, хэвийн хэмжээнээс 2–3 дахин их ачаалалтай ажиллаж байгааг анхааруулсан. Энэ өвөл дахин гэмтэл гарвал айл өрх, эмнэлэг, сургуулийн халаалт тасрах эрсдэлтэй.The plant's managers warn that its equipment is past its service life and running at two to three times its normal load. Another failure this winter could cut heating to homes, hospitals and schools.
Жишээ зурагIllustrative photo · Сөүл хотын Сөбү жолоочийн шалгалтын төвThe Seobu driver's licence exam office in Seoul · U2em, CC BY-SA 3.0
1,800 асуулт, монгол хэлээр. 10-р сарын 29-нөөс Өмнөд Солонгосын жолоочийн үнэмлэхийн шалгалтын 27 төвд монгол иргэд онолын шалгалтаа эх хэлээрээ өгөх боломжтой боллоо. Харилцан адил зарчмаар Солонгосын иргэд ч Улаанбаатарт солонгос хэлээр шалгалт өгнө.1,800 questions, now in Mongolian. Since October 29, Mongolians can sit the driving theory test in their own language at all 27 licence test centres in South Korea. In return, Koreans can take the theory test in Korean in Ulaanbaatar.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Өмнөд Солонгост олон мянган монгол иргэн ажиллаж, амьдардаг бөгөөд тэдний хувьд жолооны үнэмлэх авах нь ажил, өдөр тутмын амьдралд чухал. Хэлний бэрхшээл буурах нь замын аюулгүй байдалд ч эерэгээр нөлөөлнө.Thousands of Mongolians live and work in South Korea, where a licence can make a real difference to jobs and daily life. Removing the language barrier should also help road safety.
Жишээ зурагIllustrative photo · Чингис хаан олон улсын нисэх буудлын хилийн автомат шалгах цэгAutomated passport gates at Chinggis Khaan International Airport · Chinneeb, CC BY 4.0
Нэг сая хүрэхэд 80,896 дутуу. Монголын аялал жуулчлалын холбооны урьдчилсан мэдээгээр 1-р сарын 1-ээс 10-р сарын 29-ний хооронд Монголд 919,104 жуулчин ирсэн нь салбарын түүхэн дэх хамгийн өндөр үзүүлэлт болов.Mongolia received 919,104 tourists between January 1 and October 29, a record, according to preliminary figures from the Mongolian Tourism Association. That is 91.9% of this year's target of one million visitors.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Засгийн газар аялал жуулчлалыг уул уурхайгаас хамааралтай эдийн засгийг төрөлжүүлэх тэргүүлэх салбарын нэг гэж зарласан. Зорилтод хүрэхийн тулд оны сүүлийн хоёр сард 81 мянга орчим жуулчин ирэх шаардлагатай.The government has named tourism as a priority sector to make the economy less dependent on mining. Hitting one million would take about 81,000 more visitors in the last two months of the year.
Жишээ зурагIllustrative photo · Оюутолгойн уурхайн талбай дахь хүдрийн чулуулагOre samples at the Oyu Tolgoi mine site · Brücke-Osteuropa, Public domain
Нэг чичирхийлэл, 15 ажилтан. Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамны мэдээлснээр 10-р сарын 29-ний 18:00 цагийн орчим Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд орших Оюутолгойн далд уурхайд чичирхийлэл үүсч, чулуулаг нурсны улмаас тухайн бүсэд ажиллаж байсан 15 ажилтан өртлөө. Далд уурхайн бүх ажилтныг гаргаж, олборлолтыг зогсоосон бөгөөд "Рио Тинто" маргааш нь үйл ажиллагаагаа үе шаттай сэргээж эхэлснээ мэдэгдэв.Fifteen workers were in the affected zone when a seismic event set off a rockfall at Oyu Tolgoi's underground mine in Khanbogd soum (district), Umnugobi province, at about 6 pm on October 29, the Ministry of Industry and Mineral Resources said. Everyone underground was brought out, and Rio Tinto said the next day that it had begun restarting operations step by step.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Оюутолгой бол Монголын экспорт, төсвийн орлогын гол эх үүсвэрийн нэг бөгөөд 34 хувийг нь Монгол Улс эзэмшдэг. Далд уурхай удаан зогсвол зэсийн экспорт, ирээдүйн ногдол ашигт шууд нөлөөлнө.Oyu Tolgoi is one of Mongolia's biggest sources of export earnings, and the state owns 34% of it. A long stoppage underground would hit copper exports and future dividends.
Жишээ зурагIllustrative photo · Улаанбаатар дахь Улсын хоёрдугаар төв эмнэлэгThe Second State Central Hospital in Ulaanbaatar · Chongkian, CC BY-SA 4.0
Хүүхдүүд хамгийн их өртөж байна. Эрүүл мэндийн яамны мэдээлснээр томуу, томуу төст өвчин улсын хэмжээнд "Идэвхтэй" түвшинд хүрч, нийт өвчлөлийн 77.1 хувь нь 15 хүртэлх насны, 49.6 хувь нь таван нас хүртэлх хүүхэд боллоо.Flu and flu-like illness has reached the "Active" level nationwide, the Ministry of Health said on October 29. Children under 15 make up 77.1% of cases, and children under five almost half.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Томуугийн оргил ихэвчлэн 12-р сарын дунд үеэс 1-р сарын эхээр болдог тул ачаалал цаашид нэмэгдэх төлөвтэй. Ажил эрхэлдэг эцэг эх цалинтай чөлөө авах эрхээ мэдэж байх нь чухал.Flu season usually peaks from mid-December to early January, so the pressure is likely to grow. Working parents can take paid leave or work from home to look after a sick young child.
Долоо хоногийн тоо · Эдийн засагThe Number · Economy
46.9%Мах, махан бүтээгдэхүүний үнийн жилийн өсөлт, 2026 оны 9-р сарRise in meat prices in the year to September 2026
Үндэсний статистикийн хорооны мэдээгээр 9-р сард мах, махан бүтээгдэхүүний үнэ жилийн өмнөхөөс 46.9%-иар өсөв. Хамгийн их үнэтэй болсон нь хонь, ямааны мах. Ард нь нийлүүлэлт байна: хонины тоо 2023 оны эцсээс хойш тавны нэг орчмоор цөөрсөн.Meat prices rose 46.9% in the year to September, according to the National Statistics Office, with mutton and goat meat up the most. Behind it is supply: Mongolia has about a fifth fewer sheep than at the end of 2023.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Мах бол монгол айлын хоолны үндэс бөгөөд олон айл намрын сүүл, өвлийн эхээр идшээ бэлтгэдэг. Өнөөдөр инфляцын хамгийн том хэсгийг хүнсний үнэ бүрдүүлж байна.Meat is the core of the Mongolian diet, and many families buy their winter meat in late autumn. Food is now the biggest part of Mongolia's inflation.
Японы Гадаад хэргийн сайд Тошимицү Мотэги 10-р сарын 27-нд хэвлэлийн бага хурал хийж, ой, байгаль орчныг хамгаалах чиглэлийн ЖАЙКА-гийн мэргэжилтнүүдийг тэр өдөр Монголд илгээж байгааг мэдэгдлээ. Мэргэжилтнүүдийн дүгнэлтийг үндэслэн Япон тал Монголын Засгийн газартай зөвшилцөж, тоног төхөөрөмж нийлүүлэх, түймрийн дараах сэргээн босголт, байгаль орчны нөхөн сэргээлтийн чиглэлээр боловсон хүчин бэлтгэх багц тусламж үзүүлнэ. Тусламжийн хэмжээг хараахан зарлаагүй байна. Монцамэ агентлагийн мэдээгээр түймэр Нөмрөгийн дархан цаазат газрын 79.8 хувийг шатаажээ.Japanese Foreign Minister Toshimitsu Motegi said on October 27 that forest and environmental conservation experts from JICA, Japan's development aid agency, were leaving for Mongolia that afternoon. Based on the experts' report, Japan will agree a package with the Mongolian government covering equipment and training in fire recovery and environmental restoration. No budget has been announced. According to Montsame, the fire burned 79.8% of the Numrug Strictly Protected Area.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Түймэр Японы KDDI-ийн охин компани "Мобиком"-ын машинаас эхэлсэн тул энэ нь Нөмрөгийг сэргээхэд Японы Засгийн газраас зарласан анхны тодорхой алхам юм.The fire started from a vehicle of Mobicom, owned by Japan's KDDI, and this is the first concrete step Tokyo has announced towards restoring the reserve.
Хагас сая гаруй га газар шатлаа. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны урьдчилсан тооцоогоор 10-р сарын 8-нд Дорнод аймгийн Халхгол суманд гарсан түймэр нийт 528,765 га талбайг хамарсан бөгөөд үүний 468,966 га нь Нөмрөгийн дархан цаазат газарт ногдож, тус газрын нутаг дэвсгэрийн 79.8 хувь болов.Half a million hectares burned. Preliminary figures from the environment ministry show that the fire that broke out on October 8 in Khalkhgol soum (district), Dornod province, burned 528,765 hectares, including 468,966 hectares inside the Numrug Strictly Protected Area: 79.8% of the reserve.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Нөмрөг бол Монголын зүүн хязгаарт орших, ховор амьтан, ургамлын амьдрах орчныг хамгаалдаг дархан цаазат газар. Хохирлыг хэрхэн үнэлж, хэн төлөх нь гадаадын хөрөнгө оруулалттай компани байгальд учруулсан хохирлынхоо төлөө хэрхэн хариуцлага хүлээхийг харуулах жишиг болно.Numrug, on Mongolia's far eastern edge, protects the habitats of rare species. How the damage is valued, and who pays for it, will set a precedent for how foreign-owned companies answer for harm to nature.
Жишээ зурагIllustrative photo · Төмөр замын цистерн вагонуудRailway tank wagons · Windmemories, CC BY-SA 4.0
Арав хоногийн нөөц. Түлшний хангамж, түгээлтийг тогтворжуулах шуурхай штабын мэдээлснээр 10-р сарын 1–20-нд 40,800 тонн АИ-92 бензин импортолсон бөгөөд 21-ний байдлаар 21,747 тонн буюу 10 хоногийн хэрэгцээний нөөц бий.Ten days of stock. Mongolia imported 40,800 tonnes of AI-92 petrol on October 1–20 and held 21,747 tonnes on October 21, enough for about 10 days, according to the government's fuel supply task force.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:АИ-92-ын үнэ өмнөх долоо хоногт литр тутамд 500–560 төгрөгөөр өссөн. Албаныхан 10-р сарын эцэс хүртэл үнэ дахин өөрчлөгдөхгүй гэж байгаа бөгөөд одоо хөдөө орон нутгийн хангамжид анхаарна гэлээ. Өвөл ойртож буй энэ үед арав хоногийн нөөц бага хэвээр.AI-92 rose by MNT500–560 (US$0.14–0.16) a litre the week before. Officials expect no further price change through the end of October and say rural supply is now the focus, but 10 days is a thin cushion going into winter.
Жишээ зурагIllustrative photo · Хельсинки дэх Ерөнхийлөгчийн ордонThe Presidential Palace in Helsinki · Ad Meskens, CC BY-SA 4.0
Германаас шууд Хельсинки рүү. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 10-р сарын 22–24-нд Финландад төрийн айлчлал хийж, 23-нд Ерөнхийлөгч Александр Стуббтай хэлэлцээ хийлээ. Хоёр тал боловсрол, соёл, бүс нутаг, бизнесийн чиглэлээр арван баримт бичигт гарын үсэг зурав.Straight from Germany to Helsinki. President U. Khurelsukh paid a state visit to Finland on October 22–24 and held talks with President Alexander Stubb on October 23. The two sides signed 10 documents on education, culture, regional ties and business.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Баримт бичгүүдийн дунд Финландын сургуулиудын "KiVa" дээрэлхэлтийн эсрэг хөтөлбөрийг Монголд нэвтрүүлэх, Хөвсгөл аймаг Лапланд мужтай цаа буга маллагаа, өвлийн аялал жуулчлалаар хамтран ажиллах, дулаан хуримтлуулах технологийн санамж бичиг багтжээ. Урт, хүйтэн өвөлтэй хоёр орны ижил хэрэгцээнд чиглэсэн бодит төслүүд.They include bringing Finland's KiVa anti-bullying programme to Mongolian schools, linking Khuvsgul province with Lapland on reindeer herding and winter tourism, and a memorandum on thermal energy storage: practical projects for two countries with long, cold winters.
Орлого зарлагаасаа хурдан өслөө. Үндэсний статистикийн хорооны урьдчилсан мэдээгээр 2026 оны эхний есөн сард нэгдсэн төсвийн орлого, тусламжийн дүн 26.1 их наяд төгрөгт хүрч, өнгөрсөн оны мөн үеэс 3.8 их наядаар нэмэгдсэн бол зарлага 11.3%-иар өсөж 24.6 их наяд болов.Revenue is outpacing spending. General government revenue and grants reached MNT26.1 trillion (US$7.25 billion) in the first nine months of 2026, up MNT3.8 trillion (US$1.06 billion) on a year earlier, according to preliminary National Statistics Office data. Spending rose 11.3% to MNT24.6 trillion (US$6.84 billion).
Яагаад чухал вэ:Why it matters:УИХ 2027 оны төсвийг хэлэлцэж буй энэ үед орлогын өсөлт чухал үзүүлэлт. Гэхдээ өсөлтийн нэг хэсэг нь үнийн өсөлттэй холбоотой: 9-р сарын жилийн инфляц 12.9% хүрсэн.The figures land as Parliament debates the 2027 budget. Part of the rise reflects prices: annual inflation was 12.9% in September.
Жишээ зурагIllustrative photo · Монгол улаанбуудайн нутгийн сортууд, Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн генетик нөөцийн хөтөлбөрMongolian wheat landraces at the Mongolian State University of Agriculture's genetic resources programme · Luigi Guarino, CC BY 2.0
Төмс 100 хувь хураагдлаа. Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны мэдээгээр 10-р сарын 19-ний байдлаар 169,100 тонн төмс, 509,200 тонн үр тариа, 177,600 тонн хүнсний ногоо хураасан бөгөөд үр тариа, ногооны хураалт 82–87 хувьтай үргэлжилж байна.The potatoes are all in. As of October 19, farmers had harvested 169,100 tonnes of potatoes, 509,200 tonnes of grain and 177,600 tonnes of vegetables, with grain and vegetables 82–87% done, according to the Ministry of Food, Agriculture and Light Industry.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Яамны 8-р сарын урьдчилсан балансаар энэ жилийн ургац хүнсний улаанбуудай, төмсний дотоодын хэрэгцээг бүрэн, хүнсний ногооных 67.7 хувийг хангах тооцоотой. Улаанбуудай, гурилын импортоос хамаарал буурах нь гурилын үнэд нөлөөлөх чухал хүчин зүйл.The ministry's August harvest balance projected that this year's crop would cover all domestic demand for food wheat and potatoes and 67.7% of vegetable demand. Less reliance on imported wheat and flour matters for bread and flour prices.
Жишээ зурагIllustrative photo · Улаанбаатарын хойд хэсгийн гэр хороололGer district on the northern hills of Ulaanbaatar · Quintin Soloviev, CC BY 4.0
Урьдчилгаагүй орон сууц. Ерөнхий сайд Н.Учрал 10-р сарын 21-нд "50 мянган яндан буулгах, 100 мянган айлын орон сууц" үндэсний хөтөлбөр эхэлснийг зарлалаа. Төр 2030 он гэхэд 40,000 орон сууц барих бол хувийн хэвшлийн 60,000 орон сууцыг анх удаа байртай болж буй иргэдэд ипотекийн зээлээр олгоно.Prime Minister N. Uchral launched a national programme on October 21 to "remove 50,000 chimneys" and house 100,000 families. The state plans to build 40,000 flats by 2030, and 60,000 privately built flats are to go to first-time buyers on mortgages.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Гэр хорооллын яндан бол Улаанбаатарын өвлийн утааны гол эх үүсвэр.Ger districts, neighbourhoods of felt tents and houses without central heating, burn coal through the winter and are a main source of Ulaanbaatar's smog.
Жишээ зурагIllustrative photo · Ухаалаг утсан дээрх Facebook аппликейшнThe Facebook app on a smartphone · Tony Webster, CC BY 2.0
Есөн сард 11,440 хэрэг. Энэ онд бүртгэгдсэн гэмт хэргийн 32 хувь нь цахим орчинд үйлдэгдсэн бөгөөд 10-р сарын байдлаар иргэд луйварчдад 28 тэрбум төгрөг алджээ. Үүнтэй тэмцэх зорилгоор zalilan.113.mn сайт ажиллаж эхэллээ.11,440 cases in nine months. Cybercrime made up 32% of recorded crime in 2026, and losses reached MNT28 billion (US$7.8 million) by October. A new site, zalilan.113.mn, explains common scams and lets people check suspicious links.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:2021 онд цахим гэмт хэрэг нийт гэмт хэргийн 19 хувь байсан бол одоо 32 хувь болжээ. Энэ онд алдсан 28 тэрбумаас 15 тэрбум төгрөгийг царцаасан ч эзэнд нь буцааж олгосон нь 1.5 тэрбум л байна.Cybercrime has risen from 19% of recorded crime in 2021 to 32%. Of the MNT28 billion lost this year, MNT15 billion (US$4.2 million) has been frozen, but only MNT1.5 billion (US$417,000) has been recovered.
Хакухо 2014 онд Осакагийн Сүмиёши Тайша сүмд их аваргын ёслол үйлдэж буй ньHakuho performs the yokozuna ring-entering ceremony at Sumiyoshi Taisha, Osaka, 2014 · Ogiyoshisan, CC BY-SA 2.0
Сумогийн 69 дэх их аварга одоо дэлхийн сонирхогчдын сумог тэргүүлнэ. Монцамэ агентлагийн 10-р сарын 19-ний мэдээгээр Олон улсын сумогийн холбооны их хурал түүнийг Азербайжаны Баку хотод ерөнхийлөгчөөр сонгосон бөгөөд тэрбээр Азийн сумогийн холбоог ч мөн удирдана.The 69th yokozuna now leads amateur sumo worldwide. The International Sumo Federation's congress, held during the World Sumo Championships in Baku, Azerbaijan, elected Hakuho as its president, Montsame reported on October 19. He will also head the Asian Sumo Federation.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Хакухо сумог 2030 онд Катарт болох Азийн наадмын хөтөлбөрт оруулж, цаашлаад олимпийн төрөл болгох зорилт тавьсан. Сенегалын Үндэсний олимпийн хороотой хамтран Африкт сумог хөгжүүлэхээ ч мэдэгдэв.Hakuho aims to get sumo into the 2030 Asian Games in Qatar and, eventually, the Olympics. He also plans to work with Senegal's National Olympic Committee to bring sumo to Africa.
Жишээ зурагIllustrative photo · Пара нумын спортын тэмцээн, Парисын паралимп 2024Para archery at the Paris 2024 Paralympics · Chabe01, CC BY-SA 4.0
Дөрвөн алт, хоёр мөнгө, хоёр хүрэл. Японы Айчи-Нагояд болж буй Азийн пара наадмын эхний таван өдрийн дүнгээр Монголын баг найман медаль авч, медалийн жагсаалтын 13-р байрт орлоо.Four golds, two silvers, two bronzes. After five days of the Asian Para Games in Aichi-Nagoya, Japan, Mongolia had eight medals and ranked 13th on the medal table.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Пауэрлифтингийн тамирчин Э.Содномпилжээ 107 кг жинд 246 кг өргөж, Азийн пара наадмаас хоёр дахь алтаа хүртэв. Наадмын сүүлийн өдөр буюу 10-р сарын 24-нд нумын спортын тамирчин Д.Сэлэнгэ эмэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрлийн алтан медалийн төлөө Хятадын тамирчинтай өрсөлдөхөөр болсон.Powerlifter E. Sodnompiljee lifted 246 kg in the men's 107 kg class for his second Asian Para Games gold. On the final day, October 24, archer D. Selengee was due to shoot for gold in the women's individual event against a Chinese opponent.
Жишээ зурагIllustrative photo · Холбооны Ерөнхийлөгчийн өргөө Бельвю ордон, БерлинBellevue Palace, the German president's official residence in Berlin · Bahnfrend, CC BY-SA 4.0
Арван дөрвөн жилийн дараах анхны төрийн айлчлал. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн 10-р сарын 19–22-нд Германд хийсэн айлчлалын үеэр хоёр улс стратегийн түншлэлийн тэргүүлэх чиглэлийг тодорхойлсон Хамтарсан тунхаглалд гарын үсэг зурж, Монгол Улс Франкфурт хотод Ерөнхий консулын газар нээхээ зарлав.The first state visit in 14 years. During President U. Khurelsukh's October 19–22 visit to Germany, the two countries signed a joint declaration setting priorities for their strategic partnership, and Mongolia announced a consulate general in Frankfurt am Main.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Германд суралцаж, ажиллаж буй монголчуудын хувьд жолооны үнэмлэхээ хүлээн зөвшөөрүүлэх, нийгмийн даатгалын хэлэлцээр байгуулах нь өдөр тутмын амьдралд нь шууд хамаатай. Гэхдээ эдгээр нь одоохондоо хэлэлцээ эхлүүлэх тохиролцоо төдий.For Mongolians studying and working in Germany, recognised driving licences and a social security deal would make daily life easier. For now, these are only agreements to start talks.
Зэс, нүүрсний ачаар экспорт огцом өслөө. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээгээр 2026 оны эхний есөн сард экспорт өнгөрсөн оны мөн үеэс 51.2%-иар өсөж 16.2 тэрбум ам.долларт хүрсэн бол импорт 13.8%-иар нэмэгдэн 9.7 тэрбум болов. Ингэснээр гадаад худалдаа 6.5 тэрбум ам.долларын ашигтай гарч, ашгийн хэмжээ гурав дахин өслөө.Mongolia's exports rose 51.2% year on year to US$16.2 billion in the first nine months of 2026, according to the National Statistics Office. Imports grew 13.8% to US$9.7 billion, leaving a trade surplus of US$6.5 billion, three times the level a year earlier.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Худалдааны ашиг өсөх нь төгрөг болон валютын нөөцийг түшдэг. Гэвч 9-р сард экспорт 8-р сартай харьцуулахад 17.6%-иар буурсан нь улсын орлого зэс, нүүрсний үнэ, Хятадын эрэлтээс хэт хамааралтай хэвээр байгааг харуулж байна.A bigger surplus supports the tögrög and foreign reserves. But September exports fell 17.6% from August, and earnings still hinge on copper and coal prices and Chinese demand.
10-р сарын 10–11-ний хоёрхон хоногт баавгай ажиглагдсан, суурин газар орж ирсэн, мал руу дайрсан 62 тохиолдол бүртгэгдсэнээс 46 нь Завхан аймгийн есөн суманд ногдов.On October 10–11, authorities logged 62 cases of bears being sighted, entering settlements or attacking livestock. 46 of them were in nine soums (districts) of Zavkhan province.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Үүнээс хэдхэн хоногийн өмнө, 10-р сарын 8-ны шөнө Баянзүрх дүүргийн 35-р хороонд баавгай айлын гэрт дайрч, нэг хүн амиа алджээ. Тиймээс эрх бүхий байгууллагууд иргэдийг сэрэмжтэй байхыг анхааруулсаар байна.Early on October 8, a bear attacked a ger in Bayanzurkh district's 35th khoroo (sub-district) and killed a man. Authorities are urging the public to stay alert.
Жишээ зурагIllustrative photo · Монголын тал нутагMongolian steppe · Jyper, CC BY 3.0
Онцгой байдлын ерөнхий газрын мэдээгээр 2026 онд 172 удаагийн ой, хээрийн түймэр гарч, сая гаруй буюу 1,016,908 га талбайг хамарлаа. Хамгийн сүүлд Дорнод аймгийн Халх гол суманд 10-р сарын 8-нд гарсан түймрийг 10-р сарын 16-нд бүрэн унтраажээ.Mongolia has had 172 forest and steppe fires in 2026, covering 1,016,908 hectares, according to the National Emergency Management Agency. The latest, which broke out on October 8 in Khalkh Gol soum (district), Dornod, was fully put out on October 16.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Түймрийн 77 хувь нь хээрийн түймэр бөгөөд ихэнх нь хүний хайхрамжгүй үйлдлээс үүдэлтэй гэж ОБЕГ үзэж байна. Хятадын хэвлэлүүдийн мэдээлснээр Дорнодын түймэр хил рүү тэлэхэд Өвөр Монголын эрх баригчид 2,000 гаруй гал сөнөөгч дайчилжээ.77% were steppe fires, and the agency blames human negligence for most of them. The Dornod fire spread toward the Chinese border, and Chinese state media say authorities in Inner Mongolia mobilised more than 2,000 firefighters.
Монцамэ агентлагийн 10-р сарын 12-ны мэдээгээр Ерөнхий сайд Н.Учрал "Эрдэнэт үйлдвэр"-ийн зэс хайлуулах, цэвэршүүлэх үйлдвэрийн гэрээний хэлэлцээг 11-р сарын эцэс гэхэд дуусгахыг үүрэг болголоо. 772 сая ам.долларын өртөгтэй үйлдвэр жилд 124,000 тонн катодын зэс гаргах юм.Prime Minister N. Uchral has ordered contract talks on state-owned Erdenet Mining Corporation's copper smelter and refinery wrapped up by the end of November, Montsame reported on October 12. The US$772 million plant would produce 124,000 tonnes of cathode copper a year.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Монгол Улс зэсээ голчлон баяжмал хэлбэрээр экспортолдог. Дотооддоо хайлуулбал нэмүү өртөг илүүтэй эх орондоо үлдэх ч санхүүжилт, өмчлөлийн нөхцөл хараахан тохирогдоогүй байна.Mongolia exports its copper mostly as concentrate. Smelting at home would keep more of the value in the country, but financing and ownership terms are still open.
Жишээ зурагIllustrative photo · Яармаг дахь шинэ орон сууцнуудNew apartment blocks in Yarmag, Ulaanbaatar · Chinneeb, CC BY 4.0
Байрны үнэ өссөн ч инфляцыг гүйцсэнгүй. Үндэсний статистикийн хорооны 9-р сарын мэдээгээр орон сууцны үнийн индекс жилийн өмнөхөөс 7.6%, өмнөх сараас 1.3%-иар өсөв. Хуучин байрны үнэ 8.8%-иар нэмэгдсэн бол шинэ байрных 3.7%-иар л нэмэгджээ.The residential property price index rose 7.6% year on year and 1.3% month on month in September, according to the National Statistics Office. Existing flats rose 8.8% and new ones 3.7%.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Байрны үнэ 12.9%-ийн инфляцаас удаан өсөж байгаа ч түрээс өндөр хэвээр байна. Нэг өрөө байрны сарын дундаж түрээс 1.38 сая төгрөг гарчээ.Home prices are rising more slowly than 12.9% inflation, but rents remain high: a one-room flat averages MNT1.38 million (US$384) a month.
Жишээ зурагIllustrative photo · "The HU" хамтлаг 2023 оны Hellfest наадамдThe HU at Hellfest, 2023 · Hoolen, CC BY-SA 4.0
ЮНЕСКО-гоос 10-р сарын 15-нд мэдээлснээр тус байгууллагын Энх тайвны төлөөх уран бүтээлч "The HU" хамтлаг 10-р сарын 26-нд Парис дахь ЮНЕСКО-гийн төв байранд болох "Pump Up the Volume for Peace" арга хэмжээнд амьд тоглолт хийнэ.UNESCO announced on October 15 that The HU, the Mongolian band named UNESCO Artists for Peace, will perform live at its Paris headquarters on October 26 at an event called "Pump Up the Volume for Peace."
Яагаад чухал вэ:Why it matters:"The HU" хамтлаг Хүн төрөлхтний биет бус соёлын өвд бүртгэгдсэн хөөмий, цуур, морин хуурыг дэлхийн тайзнаа хүргэдэг.The band brings khöömei throat singing, the tsuur flute and the morin khuur, all listed by UNESCO as Intangible Cultural Heritage of Humanity, to global stages.
Жишээ зурагIllustrative photo · Энэтхэгийн цэргүүд Монголд болсон "Хаан квест 2026" сургуулилалтадIndian soldiers at the Khaan Quest 2026 exercise in Mongolia · Sgt. Joseph Liggio, U.S. Army, Public domain
Батлан хамгаалах салбарын Монгол–Энэтхэгийн хамтарсан ажлын хэсгийн 14 дэх хуралдаан 10-р сарын 16-нд Улаанбаатарт боллоо. Хоёр тал харилцан итгэлцлээ дахин бататгаж, батлан хамгаалахын хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэх, бүс нутгийн энх тайван, аюулгүй байдлыг дэмжих хүсэлтэй буйгаа илэрхийлэв.The 14th India–Mongolia Joint Working Group on defence met in Ulaanbaatar on October 16. Both sides reaffirmed their mutual trust and committed to strengthening bilateral defence ties and supporting regional peace and security.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Энэтхэг бол Монголын "гуравдагч хөрш"-үүдийн нэг. Хоёр орны цэргүүд 9-р сарын 21-ээс 10-р сарын 3-ны хооронд Энэтхэгт "Номадик Элефант" хамтарсан сургуулилалтыг 18 дахь удаагаа зохион байгуулав.India is one of Mongolia's "third neighbours," its term for partners beyond Russia and China. Troops from both countries held the 18th Nomadic Elephant joint exercise in India from September 21 to October 3.
Жишээ зурагIllustrative photo · Төрийн ордонGovernment Palace · Alexkom000, CC BY 4.0
Ерөнхийлөгчийн ивээл дор 10-р сарын 12–13-нд болсон Дэлхийн эмэгтэй парламентчдын чуулга уулзалт үр дүнгийн баримт бичиг баталж өндөрлөлөө. Уг баримт бичгийг Олон улсын парламентын холбоо болон НҮБ-ын холбогдох байгууллагад хүргүүлнэ.The World Women Parliamentarians' Forum, held under the President's patronage on October 12–13, closed by adopting an outcome document that will go to the Inter-Parliamentary Union and relevant UN bodies.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Баримт бичгийн гол санаа: парламентад эмэгтэйчүүдийн суудал нэмэгдэх нь хангалтгүй, тэд хууль, бодлогын шийдвэрт бодит нөлөөтэй байх ёстой. Монголд энэ асуудлыг УИХ-ын Эмэгтэй гишүүдийн бүлэг тэргүүлж явна.The document's core message is that more seats for women only matter if women shape laws and policy. In Mongolia, the parliament's women members' caucus leads that agenda.
Жишээ зурагIllustrative photo · Замын-Үүдийн төмөр замын өртөөZamiin-Uud railway station · Uugii, CC BY 3.0
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 10-р сарын 14-нд Дорноговь аймгийн Замын-Үүд сум дахь Бүсийн логистикийн төвтэй танилцлаа. Төв энэ онд 1.8 сая тонн ачаа, 111,000 чингэлэг ачиж буулгахаар тооцоолж байна.President U. Khurelsukh toured the Regional Logistics Center in Zamiin-Uud, Dornogobi province, on October 14. The center expects to handle 1.8 million tonnes of cargo and 111,000 containers this year.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Хятад руу гарах гол боомт дээр өргөн, нарийн царигийн хооронд ачааг хэр хурдан шилжүүлж чадах нь худалдааны урсгалын хурдыг тодорхойлдог.At the main crossing to China, the capacity to move cargo between the broad- and standard-gauge lines sets the pace of trade.
Жишээ зурагIllustrative photo · Хятадын буцалтгүй тусламжаар 2011 онд баригдсан Буянт-Ухаа спорт цогцолборBuyant-Ukhaa Sport Palace, built with a Chinese grant in 2011 · Chongkian, CC BY-SA 4.0
Баянзүрх дүүргийн 36-р хороо, Хүннү гудамжинд баригдах Монгол–Хятадын төрийн тэргүүний спортын цогцолборын шав тавих ёслолд Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх оролцлоо. Төслийг Хятадын 779 сая юанийн буцалтгүй тусламжаар санхүүжүүлнэ.President U. Khurelsukh attended the groundbreaking for the Mongolia-China Heads of State Sports Complex on Hunnu Street in Bayanzurkh district. The project is funded by 779 million yuan in Chinese grant aid.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:58,000 м² цогцолбор өдөрт 6,000 орчим залууг 19 төрлийн спортоор хичээллүүлэх хүчин чадалтай. Гэхдээ 2018, 2019 онд тохирсон төсөл 2030 онд л ашиглалтад орно.The 58,000 m² complex is designed for about 6,000 young athletes a day across 19 sports. But a project agreed in 2018 and 2019 is not due to open until 2030.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Холбооны Ерөнхийлөгч Франк-Вальтер Штайнмайерын урилгаар 10-р сарын 19–22-нд Германд айлчилна. Монгол Улсын төрийн тэргүүн Германд төрийн айлчлал хийж буй нь 14 жилийн дараа анх удаа.President U. Khurelsukh will be in Germany from October 19 to 22 at the invitation of Federal President Frank-Walter Steinmeier. It is the first state visit to Germany by a Mongolian head of state in 14 years.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Штайнмайер 2024 онд Монголд айлчилж, харилцаагаа стратегийн түншлэлд хүргэсэн. Энэ айлчлал тэр түншлэлийг уул уурхайгаас гадна хөрөнгө оруулалт, боловсролд бодитой болгох эсэхийг харуулна.Steinmeier's 2024 visit to Mongolia raised ties to a strategic partnership. This trip shows whether that label turns into real investment and education links beyond mining.
УИХ 10-р сарын 15-нд 2027 оны улсын төсвийн төслийг Үндэсний баялгийн сан, Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн төсвийн хамт гуравдугаар хэлэлцүүлэгт шилжүүллээ. Санал хураалтад оролцсон гишүүдийн 78.9% дэмжсэн.On October 15, Parliament moved the draft 2027 state budget to its third reading, together with the budgets of the Sovereign Wealth Fund, the Social Insurance Fund and the Health Insurance Fund. 78.9% of members voting backed the move.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Орлогын тооцоо, уул уурхайн ногдол ашгийг хэрхэн хуваарилах, Оюу Толгойгоос орох орлогыг хэрхэн тусгах нь эцсийн шатанд маргаантай хэвээр байна.Revenue assumptions, how mining dividends are divided and how Oyu Tolgoi income is counted are still open questions for the final stage.
Засгийн газар 2027 онд орж ирэх төлөвтэй 3 их наяд төгрөгийн ногдол ашгийн талаар 10-р сарын 14-өөс 28-ныг хүртэл E-Mongolia, E-Засаг-аар санал авч байна. Төсөлд 1 их наядыг Үндэсний баялгийн сангийн Хуримтлалын санд, 2 их наядыг дэд бүтэц, ялангуяа эрчим хүчинд зарцуулахаар тусгасан.From October 14 to 28, the government is collecting views through E-Mongolia and E-Zasag on MNT3 trillion in dividends expected in 2027. The proposal puts MNT1 trillion into the National Wealth Fund's Accumulation Fund and MNT2 trillion into infrastructure, mainly energy.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Сангийн сайд З.Мэндсайхан одоогийн хуулиар иргэдэд бэлэн мөнгө шууд олгох боломжгүй гэв. Оюу Толгой энэ дүнг өөрөө баталгаажуулаагүй байна.Finance Minister Z. Mendsaikhan said current law does not allow direct cash payouts to citizens. Oyu Tolgoi has not confirmed the figure itself.
Улаанбаатар одоогийн нөхцөлийг хүлээн авахын оронд төслийн санхүүжилтийн нөхцөлийг шинэчлэхийг шаардаж байна.Ulaanbaatar is pressing to revise the financing terms of the giant copper-gold project rather than accept the existing arrangement.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Оюу Толгой бол улсын хамгийн том хөрөнгө оруулалт бөгөөд санхүүжилтийн нөхцөл нь төр хэзээ бодит ногдол ашиг авахыг шийднэ.Oyu Tolgoi is the largest investment in the country, and its financing terms decide how soon the state sees real dividends.
1–8-р сард экспорт 14.4 тэрбум ам.долларт хүрч, гадаад худалдааны тэнцэл 6.0 тэрбум ам.долларын ашигтай гарлаа.Exports reached US$14.4 billion from January to August, leaving a trade surplus of US$6.0 billion.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Илүү их ашиг нь төгрөг болон валютын нөөцийг дэмжих ч Хятадад зарж буй нүүрс, зэсээс хэт хамааралтай хэвээр байна.A bigger surplus supports the tugrug and reserves, but it still leans heavily on coal and copper sold to China.
Улаанбаатар дахь шатахуун түгээх станцA petrol station in Ulaanbaatar · Jonashtand, CC BY-SA 4.0
10-р сарын 12-нд зарим шатахуун түгээх станцад АИ-92-ын үнэ литр тутамд 500–560 төгрөгөөр нэмэгдлээ. Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн дэд сайд Б.Мөнхтамир Оросын нийлүүлэлтийн үнэ өмнөх сараас 190 ам.доллараар өссөнийг шалтгаан болгов. Хятад, Сингапур, Малайз, Өмнөд Солонгосоос нийлүүлэлт авах яриа хэлэлцээ хийж байна.On October 12, AI-92 rose by MNT500–560 a litre at some stations. Deputy Minister of Industry and Mineral Resources B. Munkhtamir blamed a Russian supply price that is US$190 higher than a month earlier. Talks are under way for supplies from China, Singapore, Malaysia and South Korea.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Дэд сайд 11, 12-р сард дахин хомсдол үүсч болзошгүйг анхааруулсан. Нийслэлийн 264 станцын нөөцийн мэдээллийг олон нийтэд нээхээр төлөвлөж байна.The deputy minister warned of possible shortages in November and December. Officials plan to publish stock levels for Ulaanbaatar's 264 stations.
Багахангай–Хөшигийн хөндий–Эмээлтийн төмөр зам 10-р сарын 11-нд Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн оролцоотойгоор нээгдлээ. Барилгад 160 гаруй Монгол компани, 4,000 орчим инженер, техникийн ажилтан оролцсон.The Bagakhangai–Khushig Valley–Emeelt railway opened on October 11 with President U. Khurelsukh in attendance. More than 160 Mongolian companies and about 4,000 engineers and technical staff worked on it.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Тэсрэх, аюултай 34 төрлийн ачаа Улаанбаатарын төвөөр дайрахаа болино. Цаашид жилд 20–25 сая тонн ачаа тээвэрлэж, хотын замаас өдөрт 1,800 орчим хүнд машиныг бууруулна гэж тооцоолж байна.34 kinds of explosive and hazardous cargo will no longer pass through central Ulaanbaatar. Officials expect it to carry 20–25 million tonnes a year and take about 1,800 heavy vehicles a day off city roads.
10-р сарын 7-ны шөнө Баянзүрх дүүргийн захад баавгай айлын гэрт орж, 40 гаруй насны эрэгтэй амь үрэгдэж, 50 гаруй насны эмэгтэй хүнд гэмтэл авлаа.On the night of October 7, a bear broke into a home on the edge of Bayanzurkh district, killing a man in his 40s and seriously injuring a woman in her 50s.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Хотын захын оршин суугчид намрын улиралд эрх бүхий байгууллагын зөвлөмжийг хүлээж байна.Residents on the city edge will be watching for guidance from authorities as autumn sets in.
2026 онд Чингис хаан 1206 онд байгуулсан төрийн 820 жилийн ой тохиож, олон улсын олон арга хэмжээ Монголд зохион байгуулагдаж байна.2026 is the 820th anniversary of the state founded by Chinggis Khaan in 1206, alongside a busy calendar of international events hosted in Mongolia.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Ойн жилүүд аялал жуулчлал, дипломат харилцаа, Монгол Улс өөрийгөө гадаадад хэрхэн танилцуулахыг тодорхойлдог.Anniversary years shape tourism, diplomacy and how Mongolia presents itself abroad.
Энэ ангилалд өмнөх дугаарт мэдээ алга.No past stories in this category yet.
Япон руу явах монголчуудад зориулсан булан: их сургуулийн элсэлт, эрдэм шинжилгээний ивээн тэтгэгч, виз, ажил, өдөр тутмын амьдрал.A column for Mongolians heading to Japan: university admissions, academic sponsors, visas, work and daily life.
Шалгалт, бичиг баримт, хугацаа — элсэх замын алхам бүр.Exams, documents and deadlines, step by step.
Эрдэм шинжилгээний ивээн тэтгэгчAcademic sponsors
Профессортой хэрхэн холбогдох, судалгааны төлөвлөгөөгөө хэрхэн бичих вэ.How to approach a professor and write a research plan.
ВизVisas
Оюутны болон ажлын визийн шаардлага, мэдүүлэх дараалал.Student and work visa requirements and how to apply.
АжилWork
Цагийн ажил, дадлага, төгсөөд ажилд орох боломж.Part-time jobs, internships and work after graduation.
Өдөр тутмын амьдралDaily life
Байр, зардал, хэл, Японд дасан зохицох нь.Housing, costs, language and settling in.
НийтлэлүүдColumns
Анхны нийтлэл удахгүй гарна.The first column is coming soon.
Гол мэдээOnly the essentials
Болсон бүхнийг биш, энэ долоо хоногт улс орныг хөдөлгөсөн зүйлийг л.Only what moved the country this week, not everything that happened.
ТайлбартайContext, not noise
Мэдээ бүр яагаад чухал болохыг нэг хоёр өгүүлбэрээр тайлбарлана.Every story ends with why it matters, in a sentence or two.
Ням гараг бүр, үнэгүйFree, every Sunday
Төлбөргүй. Өглөөний цайтайгаа таван минутад уншина.No paywall. Read it with your morning tea in five minutes.
Бидний тухайAbout The Mongol Times
Мэдээ бүрийг анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газрын мэдээлэл, албан ёсны статистик) нягталж, засварлан нийтэлдэг бөгөөд мэдээ бүрийн доор эх сурвалжийг жагсаана. Тайлбарт өөрөөр заагаагүй бол зургийг Wikimedia Commons-оос авсан болно.Edited by Mergen in Ulaanbaatar. Every story is checked against primary sources (government releases, official statistics) and edited before publishing. Sources are listed under every story. Unless a caption says otherwise, photos are illustrative, from Wikimedia Commons.
Алдаа засах. Алдаа гаргавал мэдээн дотроо шууд засна. Алдаа олсон бол mail@themongoltimes.com хаягаар мэдэгдээрэй.Corrections. When we get something wrong, we fix it in the story. Found an error? Email mail@themongoltimes.com.
Оюу толгой бол Монгол Улс 34 хувийг нь эзэмшдэг, дэлхийн хамгийн том зэс, алтны ордуудын нэг юм. Үүнийг хэн удирддаг, төр яагаад өнөөг хүртэл ногдол ашиг аваагүй, 2026 онд юу өөрчлөгдсөнийг энэ тайлбараас уншаарай.Oyu Tolgoi is one of the world's largest copper and gold deposits, and Mongolia owns 34% of it. Here is who runs it, why the state has not yet had a dividend, and what changed in 2026.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Оюу толгой бол Монголын экспортын орлогын гол эх үүсвэрүүдийн нэг юм. Түүний анхны ногдол ашгийг хэрхэн зарцуулах асуудал одоо УИХ-ын төсвийн хэлэлцүүлгийн гол сэдвүүдийн нэг болоод байна.Oyu Tolgoi is one of Mongolia's biggest sources of export earnings. How to spend its first dividend is now one of the main questions in parliament's budget debate.
2026 оны 9-р сард өргөн хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ жилийн өмнөхөөс 12.9 хувиар, махны үнэ 46.9 хувиар өссөн. Үнийг юу өсгөж байгаа, Монголбанкны бодлогын хүү юунд нөлөөлдөг, төгрөгийн ханш ямар байгааг энэ тайлбараас уншаарай.Consumer prices in September 2026 were 12.9% higher than a year earlier, and meat cost 46.9% more. Here is what is pushing prices up, what the Bank of Mongolia's policy rate does, and where the tögrög stands.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Инфляц нь цалин, тэтгэврээр юу худалдан авч болохыг тодорхойлдог. Харин бодлогын хүү банкуудын зээлийн хүүнд нөлөөлдөг.Inflation decides what a salary or pension can buy, and the policy rate feeds into what banks charge for loans.
Нүүрс, зэсийн баяжмал Монголын экспортын тулгуур бөгөөд ихэнх нь Хятад руу гардаг. Нүүрс хаана олборлогдож, хилээр хэрхэн гардаг, Гашуунсухайтад баригдаж буй хил дамнасан төмөр зам ямар төсөл болохыг энэ тайлбараас уншаарай.Coal and copper concentrate are the backbone of Mongolia's exports, and most of both goes to China. Here is where the coal is mined, how it crosses the border, and what the new cross-border railway at Gashuunsukhait is.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Нүүрс бол Монголын экспортын хамгийн том хоёр бүтээгдэхүүний нэг. Тиймээс хилээр өдөрт хэдэн машин, галт тэрэг гарах нь улсын экспортын орлогод шууд нөлөөлдөг.Coal is one of Mongolia's two biggest exports, so how many trucks and trains cross into China each day shows up directly in the country's export earnings.
Улсын Их Хурал бол Монгол Улсад хууль батлах эрхтэй цорын ганц байгууллага юм. 2024 онд сонгогдсон 126 гишүүнтэй парламентад хэн суудаг, одоо хэн удирдаж байгаа, иргэд түүнд хэрхэн хандаж болохыг энэ тайлбараас уншаарай.The State Great Khural is the only body that can make Mongolia's laws. Here is who sits in the 126-member parliament elected in 2024, who leads it now, and how citizens can bring an issue to it.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Хууль, улсын төсөв, Ерөнхий сайдын томилгоо бүгд Улсын Их Хурлаар шийдэгддэг. Тиймээс долоо хоногийн олон мэдээ парламентаас эхэлдэг.Laws, the state budget and the choice of prime minister all go through parliament, so many of the week's stories start there.
Өргөдөл · Эдийн засагPetitions · Economy
2026.10.29, 19:17 цагийн байдлаарOctober 29, 2026, as of 7:17 pm Ulaanbaatar time
6,357иргэн гарын үсэг зурсан. Шаардлагатай босго 100 мянга. Гарын үсэг цуглуулах хугацаа 10-р сарын 30-нд дууссан.signatures, of the 100,000 a bill needs. Signing closed on October 30.
УИХ-ын Нийтийн өргөдлийн цахим системд бүртгэгдсэн, ипотекийн зээлийн жилийн хүүг 6 хувиас 4 хувь болгон бууруулах хуулийн төсөл санаачлахыг хүссэн өргөдөл 10-р сарын 29-ний 19:17 цагийн байдлаар 6,088 иргэний гарын үсэг цуглуулжээ. Гарын үсэг цуглуулах хугацаа 9-р сарын 30-нд эхэлсэн бөгөөд 10-р сарын 30-ны 12:20 цагт дуусна.A petition on parliament's official petition site asking for a bill to cut the annual mortgage rate from 6% to 4% had 6,088 signatures by 7:17 pm on October 29. Signing opened on September 30 and closes at 12:20 pm on October 30.
Өргөдөлд хүүг 4 хувь болгохоос гадна одоо 6 хувиар зээл төлж буй иргэдийг тодорхой шалгуураар бага хүүтэй нөхцөлд шилжүүлэх боломжийг судлах, анх удаа орон сууц авч буй залуу гэр бүлд зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, санхүүжилтийн эх үүсвэрийг Засгийн газар, Монголбанк хамтран судлахыг хүсчээ. Санаачлагчийн үзэж буйгаар орон сууцны үнэ, амьжиргааны зардал өссөн үед 6 хувийн хүүтэй урт хугацааны зээл олон өрхөд санхүүгийн дарамт болж байна.Besides the 4% rate, it asks for a look at moving people now paying 6% onto the lower rate under set criteria, wider access for young families buying their first home, and a joint study by the government and the Bank of Mongolia on how to pay for it. The petitioner argues that with housing prices and living costs up, a long-term loan at 6% has become a heavy burden for many households.
Хуулийн төсөл санаачлах саналтай өргөдлийг УИХ хэлэлцэхэд 100 мянган иргэний дэмжлэг шаардлагатай. Хаагдахаас өмнөх өдөр дэмжлэг энэ босгын 6 орчим хувьд хүрээд байна.A petition proposing a bill needs 100,000 signatures for parliament to take it up. The day before it closes, it stands at about 6% of that.
Гарын үсэг цуглуулах хугацаа 10-р сарын 30-нд дуусахад өргөдлийг нийт 6,357 иргэн дэмжжээ.Signing closed on October 30 with 6,357 signatures in total.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Энэ өргөдөл айл өрхийн орон сууцны зээлийн сарын төлбөртэй шууд холбоотой бөгөөд УИХ-д хэлэлцүүлэхэд шаардагдах дэмжлэгээс хол дутуу хаагдлаа.It is about what households pay each month on home loans, and it closed far short of the support parliament needs to take it up.
2026.10.29, 19:00 цагийн байдлаарOctober 29, 2026, as of 7:00 pm Ulaanbaatar time
100,263иргэн гарын үсэг зурж, 100 мянган дэмжлэгийн босгыг давсан. Гарын үсэг цуглуулахыг 11-р сарын 5-нд хаасан.signatures, past the 100,000 a bill needs. Signing closed on November 5.
УИХ-ын Нийтийн өргөдлийн цахим системд бүртгэгдсэн, "Оюу толгой"-н 3 их наяд төгрөгийн ногдол ашгаас иргэн бүрт 857 мянган төгрөг (238 ам.доллар) хувь дансанд нь шилжүүлэх хуулийн төсөл санаачлахыг хүссэн өргөдөл 10-р сарын 29-ний 19:00 цагийн байдлаар 84,823 иргэний гарын үсэг цуглуулжээ. Гарын үсэг цуглуулах хугацаа 10-р сарын 25-нд эхэлсэн бөгөөд зөвхөн 26, 27-ны өдөр л гэхэд 57 мянга гаруй иргэн дэмжсэн байна. Хуулийн төсөл санаачлах саналтай өргөдөл 100 мянган дэмжлэг авбал УИХ хэлэлцэн шийдвэрлэх бөгөөд энэ өргөдлийн хугацаа 11-р сарын 24-нд дуусна. Засгийн газар 10-р сарын 23-нд энэ мөнгийг зарцуулах хуулийн төслөө татсан бөгөөд цаашид хэрхэн зарцуулахаа хараахан зарлаагүй байна.A petition on parliament's official petition site asking for a bill to pay every citizen MNT857,000 (US$238) from the MNT3 trillion Oyu Tolgoi dividend had 84,823 signatures by 7:00 pm on October 29. Signing opened on October 25, and more than 57,000 people signed on October 26 and 27 alone. A petition proposing a bill needs 100,000 signatures for parliament to take it up; this one closes on November 24. The government pulled its own bill on spending the money on October 23 and has not said what comes next.
11-р сарын 5-ны байдлаар өргөдөл 100,263 иргэний гарын үсэг цуглуулж, 100 мянган дэмжлэгийн босгыг давжээ. УИХ-ын өргөдлийн хуудсанд уг өргөдлийг "Дэмжигчдийн тоо хүрсэн" гэж тэмдэглээд, гарын үсэг зурахыг хаасан байна.By November 5 the petition had 100,263 signatures, past the 100,000 mark. Parliament's petition page now lists it as having reached the required number of supporters and closed to new signatures.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Засгийн газар төслөө татсанаас хойш "Оюу толгой"-н анхны ногдол ашгийг хэрхэн зарцуулах талаар иргэд дуу хоолойгоо илэрхийлж буй хамгийн тодорхой жишээ энэ юм.It is the clearest sign yet of how many people want a say in how Mongolia spends its first Oyu Tolgoi dividend.
Засгийн газар 10-р сарын 23-нд ээлжит бусаар хуралдаж, 2027 оны төсвийн төсөлтэй хамт өргөн мэдүүлсэн "Нийгмийн болон суурь дэд бүтцийн тулгамдаж буй асуудлыг шийдвэрлэх тухай" хуулийн төслөө Улсын Их Хурлаас эргүүлэн татахаар шийдвэрлэлээ. Энэ төслөөр 2027 онд орох 3 их наяд төгрөгийн ногдол ашгаас 2 их наядыг юуны өмнө эрчим хүч, боловсролын шинэчлэлд зарцуулахаар тусгасан байсан юм. И-Монголиа системээр санал өгсөн 95,621 иргэний 55,173 нь энэ мөнгийг Хуримтлалын сангаар дамжуулан эрүүл мэнд, боловсрол, орон сууцны дэмжлэгт зарцуулахыг дэмжсэн тул төслөө татсан гэж Засгийн газар мэдэгдэв. Мөнгийг цаашид хэрхэн зарцуулахыг хараахан зарлаагүй байна.At an extraordinary meeting on October 23, the government decided to pull the bill it had sent to parliament with the 2027 budget. The bill would have put MNT2 trillion (US$556 million) of the MNT3 trillion (US$834 million) expected in 2027 into energy and education reform first. The government said it acted on a public poll on the E-Mongolia platform, where 55,173 of 95,621 respondents wanted the money routed through the Savings Fund to health, education and housing support. It has not yet said how the money will now be spent.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Энэ мөнгө нь Монгол Улс "Рио Тинто" компанитай хамтран эзэмшдэг "Оюу толгой" зэсийн уурхайгаас авах анхны ногдол ашиг болно.It would be the first dividend Mongolia receives from Oyu Tolgoi, the giant copper mine it co-owns with Rio Tinto.
Ерөнхий сайд Н.Учрал 10-р сарын 26-нд Нөмрөгийн дархан цаазат газарт гарсан түймэртэй холбогдуулан өгсөн үүрэг даалгаврын биелэлтийг хэлэлцэж, Хил хамгаалах ерөнхий газрын дарга Ж.Бямбасүрэнд Хилийн цэргийн 0198 дугаар ангийн захирагч Б.Гантөгсөд хариуцлага тооцож, ажлаас нь чөлөөлөхийг үүрэг болголоо. Сангийн сайд З.Мэндсайхан Хилийн боомтын захиргааны дарга Э.Гантулгад, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Г.Тэмүүлэн үүргээ биелүүлээгүй бусад албан тушаалтанд хариуцлага тооцно. Хил хамгаалах ерөнхий газрын мэдээлснээр Б.Гантөгс "Мобиком"-ын удирдлагууд зэрэг 13 хүнд 10-р сарын 6–8-нд хилийн бүсэд нэвтрэх зөвшөөрөл олгосон байжээ. Хэрэг үүсгэн шалгаж, хохирлыг тогтоож байна.On October 26, Prime Minister N. Uchral reviewed the response to the fire in the Numrug Strictly Protected Area. He told J. Byambasuren, head of the General Border Protection Agency, to hold Colonel B. Gantugs, commander of Border Troops Unit 0198, accountable and remove him from his post. Finance Minister Z. Mendsaikhan is to hold E. Gantulga, head of the border checkpoint administration, accountable. Justice and Home Affairs Minister G. Temuulen is to do the same for any other officials who failed in their duties. According to the border agency, Gantugs gave 13 people, including Mobicom executives, permits to enter the border zone on October 6–8. A criminal case is open and damage is still being assessed.
Дэлгэрэнгүй мэдээг 11-р сарын 1-ний Ням гарагийн дугаараас уншаарай.Full story in Sunday's issue, November 1.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Дархан цаазат газрын 80 орчим хувийг хамарсан түймрийн хариуцлагыг төрийн албан тушаалтнуудад тооцож эхэлж байна.Officials are now being held to account for a fire that burned about 80% of the reserve.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.07, 20:36 цагийн байдлаарNovember 7, 2026, as of 8:36 pm Ulaanbaatar time
100,208иргэн гарын үсэг зурж, 100 мянган дэмжлэгийн босгыг давсан. Гарын үсэг цуглуулах хугацаа 11-р сарын 8-нд дууссан.signatures, past the 100,000 a bill needs. Signing closed on November 8.
УИХ-ын Нийтийн өргөдлийн цахим системд бүртгэгдсэн, авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн албан хаагчдын хууль бусаар олсон хөрөнгийг хурааж, 100 сая төгрөгөөс дээш бол бүх насаар нь хорих хуулийн төсөл санаачлахыг хүссэн өргөдөл 11-р сарын 7-ны 20:36 цагийн байдлаар 78,565 иргэний гарын үсэг цуглуулжээ. Гарын үсэг цуглуулах хугацаа 10-р сарын 9-нд эхэлсэн бөгөөд 11-р сарын 8-ны 23:02 цагт дуусна.A petition on parliament's official petition site asking for a bill to confiscate the illegally gained assets of public officials involved in corruption, with life sentences when the sum tops MNT100 million (US$28,000), had 78,565 signatures by 8:36 pm on November 7. Signing opened on October 9 and closes at 11:02 pm on November 8.
Өргөдлийн хуудасны өдөр тутмын тоогоор 11-р сарын 2 гэхэд 11 мянга орчим иргэн дэмжсэн байсан бол 3-нд 11,360, 4-нд 20,198, 5-нд 12,840, 6-нд 11,074 иргэн гарын үсэг зурж, 7-ны оройд 12,007 нэмэгджээ.Daily figures on the petition page show about 11,000 signatures by November 2, then 11,360 on November 3, 20,198 on November 4, 12,840 on November 5 and 11,074 on November 6, with 12,007 more by the evening of November 7.
Өргөдөлд төрийн бүх шатны албан хаагчид авлига, албан тушаалын гэмт хэрэг үйлдсэн ч ял шийтгэлгүй үлдэж, татвар төлөгчид болон улсад их хэмжээний хохирол учруулж байна гэж үзжээ. Санаачлагчийн үзэж буйгаар их хэмжээний авлига авсан хүн 40 сая төгрөгөөр торгуулаад өнгөрдөг нь ийм гэмт хэргийг улам өөгшүүлж байна.The petition argues that public servants at every level commit corruption and go unpunished, at great cost to taxpayers and the state. The petitioner says people who take large bribes get off with a MNT40 million (US$11,100) fine, which only encourages such crimes.
Хуулийн төсөл санаачлах саналтай өргөдлийг УИХ хэлэлцэхэд 100 мянган иргэний дэмжлэг шаардлагатай. Хаагдахаас нэг өдрийн өмнө энэ босгод хүрэхэд 21 мянга орчим дутуу байна. Ам.долларын дүнг Монголбанкны 2026 оны 11-р сарын 7-ны албан ханш буюу 1 ам.доллар = 3,600.44 төгрөгөөр тооцов.A petition proposing a bill needs 100,000 signatures for parliament to take it up. A day before it closes, it is about 21,000 short. Dollar figures use the Bank of Mongolia official rate of MNT3,600.44 per US dollar on November 7, 2026.
Гарын үсэг цуглуулах хугацаа 11-р сарын 8-ны 23:02 цагт дуусахад өргөдлийг нийт 100,208 иргэн дэмжиж, 100 мянган дэмжлэгийн босгыг давжээ. УИХ-ын өргөдлийн хуудсанд уг өргөдлийг "Дэмжигчдийн тоо хүрсэн" гэж тэмдэглэсэн байна.Signing closed at 11:02 pm on November 8 with 100,208 signatures, past the 100,000 mark. Parliament's petition site marks it "Required number of supporters reached".
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Авлигын хэрэгт хатуу шийтгэл оногдуулахыг хүссэн энэ өргөдөл 11-р сарын 3-наас хойш өдөрт 10 мянгаас дээш дэмжлэг авч байна. 11-р сарын 8-ны 23:02 цаг гэхэд 100 мянгад хүрвэл УИХ хэлэлцэнэ.This call for tougher punishment for corruption has added more than 10,000 signatures every day since November 3. If it reaches 100,000 by 11:02 pm on November 8, parliament takes it up.
2026.11.01, 09:45 цагийн байдлаарNovember 1, 2026, as of 9:45 am Ulaanbaatar time
1,923иргэн гарын үсэг зурсан. Шаардлагатай босго 100 мянга. Гарын үсэг цуглуулах хугацаа 11-р сарын 3-нд дууссан.signatures, of the 100,000 a bill needs. Signing closed on November 3.
УИХ-ын Нийтийн өргөдлийн цахим системд бүртгэгдсэн, сум, дүүргийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын сонгуульд улс төрийн нам нэр дэвшүүлэхийг хориглож, шаардлага хангасан иргэн нэрээ өөрөө дэвшүүлдэг байхаар хуульчлахыг хүссэн өргөдөл 11-р сарын 1-ний 09:45 цагийн байдлаар 1,776 иргэний гарын үсэг цуглууллаа. Гарын үсэг цуглуулах хугацаа 10-р сарын 4-нд эхэлсэн бөгөөд 11-р сарын 3-ны 15:23 цагт дуусна.A petition on parliament's official petition site asking for a law that bars political parties from nominating candidates in soum and district council elections, leaving only self-nominated citizens to run, had 1,776 signatures by 9:45 am on November 1. Signing opened on October 4 and closes at 3:23 pm on November 3.
Өргөдөлд Үндсэн хуулийн 59.2 дугаар зүйлийг иш татаад, есөн удаагийн орон нутгийн сонгуульд нам нэр дэвшүүлсэн нь намчирхал, талцлыг газар авахуулж, сум, дүүргийн хөгжил зогсонги байдалд орж, боловсон хүчний тогтвор суурьшил алдагдсан гэж үзжээ. Санаачлагчийн үзэж буйгаар бие даагч иргэд өрсөлддөг болбол орон нутгийн сонгуулийн зардал буурч, хөгжлийн бодлого тогтвортой болно.Citing Article 59.2 of the Constitution, the petition argues that party nominations in nine rounds of local elections have spread partisanship, stalled development in soums and districts and driven high staff turnover. The petitioner says independent-only races would cut the cost of local elections and keep local policy more stable.
Хуулийн төсөл санаачлах саналтай өргөдлийг УИХ хэлэлцэхэд 100 мянган иргэний дэмжлэг шаардлагатай. Хаагдахаас хоёр хоногийн өмнө дэмжлэг энэ босгын 2 хүрэхгүй хувьд байна.A petition proposing a bill needs 100,000 signatures for parliament to take it up. Two days before it closes, it stands at under 2% of that.
Гарын үсэг цуглуулах хугацаа 11-р сарын 3-нд дуусахад өргөдлийг нийт 1,923 иргэн дэмжжээ.Signing closed on November 3 with 1,923 signatures in total.
Яагаад чухал вэ:Why it matters:Энэ өргөдөл орон нутгийн засаглалыг хэн бүрдүүлэхтэй шууд холбоотой бөгөөд УИХ-д хэлэлцүүлэхэд шаардагдах дэмжлэгээс хол дутуу хаагдлаа.It goes to the heart of who runs local government, and it closed far short of the support parliament needs to take it up.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 11-р сарын 6-нд нефтийн бүтээгдэхүүн, түлш, шатахууны нийлүүлэлт, түгээлтийн асуудлаар холбогдох сайд нар болон хууль сахиулах байгууллагуудын удирдлагыг хүлээн авч уулзлаа. Ерөнхийлөгч В.В.Путинтай уулзахдаа нефтийн бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийг тогтвортой байлгахаар тохирсныг тэрбээр сануулж, ОХУ дотооддоо хүндрэлтэй байгаа ч энэ тохиролцооны дагуу шатахуун тасралтгүй нийлүүлж байгааг дурдав. Засгийн газар гэрээ, хэлэлцээр хийж ажиллаж, иргэд ч хүлээцтэй хандаж байгааг тэмдэглэсэн юм.President U. Khurelsukh met the ministers responsible and the heads of law enforcement agencies on November 6 to discuss the supply and distribution of fuel. He recalled that he had agreed with Russian President Vladimir Putin to keep petroleum supplies stable, and said Russia had kept deliveries flowing under that understanding despite its own domestic difficulties. He noted that the government was working through contracts and agreements, and that the public had shown patience.
Гэвч тэрбээр улс төр, бизнесийн явцуу зорилгоор түгээлтийг тасалдуулах зохион байгуулалттай үйлдэл гарч байгаа эсэхийг яаралтай шалгаж, байнгын хяналт тавихыг үүрэг болгов. "Нефтийн бүтээгдэхүүн, түлш, шатахуун бол хэсэг бүлэг хүний улс төр, эдийн засгийн ашиг сонирхлоо хангах хэрэгсэл биш. Бизнес эрхлэх эрх чөлөөг төр хамгаална, гэхдээ зах зээлийг хяналтдаа авах, нийлүүлэлтээр дамжуулан үнэ болон нийгэмд нөлөөлөх гэсэн аливаа оролдлогыг хүлээн зөвшөөрөх ёсгүй" гэж Ерөнхийлөгч хэлэв. Нийлүүлэлт, түгээлтийг ил тод болгох, шударга өрсөлдөөнийг хангах, зах зээлийн төвлөрлийг бууруулахыг ч тэрбээр анхааруулсан юм.He then ordered an urgent investigation into whether there were coordinated efforts to disrupt distribution for narrow political or business interests, and continuous monitoring. "Petroleum products and fuel must not be used as tools by certain groups to advance their political or economic interests. The State protects the freedom to conduct business, but it must not tolerate any attempt to control the market or influence prices and society through supply," he said. He also called for more transparency in supply and distribution, fair competition and a less concentrated market.
Мөн өдөр болсон шатахууны шуурхай штабын хуралдаан дээр Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн дэд сайд Б.Мөнхтамир ОХУ-аас 7-р сард 47 мянга, 8-р сард 67 мянга, 9-р сард 64 мянга, 10-р сард 57 мянган тонн шатахуун ирснийг танилцуулж, энэ сард 70 мянган тонныг авна гэлээ. Авто бензиний сарын хэрэглээ ердийн үед 70 мянга орчим тонн байдаг бол зундаа 100 мянгад хүрдэг тул БНХАУ, Казахстан, БНСУ-аас ч Евро-5 шатахуун авч байна. Яамны мэдээлснээр газрын тосны бүтээгдэхүүний жилийн хэрэглээ сүүлийн дөрвөн жилд 1.7 сая тонноос 3.1 сая тонн болж өслөө.At the government fuel task force meeting the same day, Deputy Minister of Industry and Mineral Resources B. Munkhtamir said Russia had supplied 47,000 tonnes of fuel in July, 67,000 in August, 64,000 in September and 57,000 in October, and that 70,000 tonnes would come this month. Petrol use normally runs at about 70,000 tonnes a month and reaches 100,000 in summer, so Euro-5 fuel is also being bought from China, Kazakhstan and South Korea. The ministry said annual consumption of petroleum products has grown from 1.7 million to 3.1 million tonnes in four years.
Өнгөрсөн долоо хоногт төмөр замын өртөөнд шатахууны цистерн бөөгнөрсөн нь хомсдлыг зориуд үүсгэж байна гэх хардлага дагуулсан. Дэд сайд үүнийг зуны дизель түлшнээс өвлийнхөд шилжих үеийн агуулахын хүчин чадлын хүндрэлтэй холбон тайлбарлаж, хүлээгдэж буй цистернүүдийн дийлэнх нь дизель түлш ачсан гэлээ. Авто бензинийг Сүхбаатар өртөөгөөр хүлээн авч, Толгойтод буулгасны дараа түгээдэг. Ашигт малтмал, газрын тосны газрын долоо хоног бүрийн түүвэр шалгалтаар энгийн АИ-92-ыг Евро-92 нэрээр зарсан зөрчил илрээгүй байна.Last week a pile-up of fuel tank cars at railway stations fuelled suspicion that the shortage was being created on purpose. The deputy minister said the backlog came from storage limits during the seasonal switch from summer to winter diesel, and that most of the waiting cars carry diesel. Petrol comes in through Sukhbaatar station on the Russian border and is unloaded at Tolgoit in Ulaanbaatar before distribution. Weekly spot checks at petrol stations by the Mineral Resources and Petroleum Authority have found no ordinary AI-92 being sold as Euro-92.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.03November 3, 2026
GoGo.mn-ийн 11-р сарын 3-ны мэдээгээр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 2027 онд орох "Оюу толгой"-н ногдол ашгийг хэрхэн зарцуулах талаар Ерөнхий сайд Н.Учрал, Сангийн сайд З.Мэндсайхан нарыг дуудан уулзаж, чиглэл өгчээ. Тэрбээр УИХ-ын цахим өргөдлийн системд 100 мянга гаруй иргэн ногдол ашгийг өөрсдийн дансанд авах нь зүйтэй гэж саналаа өгснийг дурдаж, ард түмний энэ саналд хүндэтгэлтэй хандах ёстой гэлээ.President U. Khurelsukh called in Prime Minister N. Uchral and Finance Minister Z. Mendsaikhan on November 3 to discuss how to spend the Oyu Tolgoi dividend due in 2027, GoGo.mn reported. He pointed to the more than 100,000 people who had signed a petition on parliament's site asking for the money to be paid into their own accounts, and said that view deserved respect.
Ерөнхийлөгч дэлхий даяар бараа бүтээгдэхүүний үнэ өсөж, шатахуун хомсдож, тээвэр ложистик саатаж буй нь өрхийн худалдан авах чадварыг бууруулж байгааг онцолсон бөгөөд баялгийн өгөөжийг иргэн бүрд хүртээх нь цаг үеийн шаардлага гэж үзжээ. Мөнгийг иргэдийн дансанд хэзээ, хэрхэн шилжүүлэх дүрэм журмыг Засгийн газар хууль эрх зүйн хүрээнд боловсруулж, хөрөнгө оруулагч талтай хэлэлцээрээ сайн хийхийг тэрбээр сануулсан байна.He said rising prices worldwide, fuel shortages and transport disruptions were cutting into household purchasing power, and that sharing the returns from natural resources with every citizen was what the moment required. He asked the government to work out, within the law, rules on when and how the money would be transferred, and to negotiate carefully with the foreign investor.
Засгийн газар ногдол ашгийг зарцуулах хуулийн төслөө 10-р сарын 23-нд татсан. Иргэн бүрт 857 мянган төгрөг (238 ам.доллар) хувь дансанд нь шилжүүлэх хуулийн төсөл санаачлахыг хүссэн УИХ-ын өргөдөл 100 мянган босгод хүрч, гарын үсэг цуглуулах хугацаа хаагдсан бөгөөд нийт 100,393 иргэн дэмжжээ. Сөрөг хүчин Ардчилсан нам 10-р сарын 22-нд энэ мөнгө одоогийн хуулийн дагуу Үндэсний баялгийн санд төвлөрөх ёстой гэсэн байр сууриа илэрхийлсэн байдаг.The government withdrew its own bill on spending the dividend on October 23. The parliament petition calling for a bill to pay every citizen MNT857,000 (US$238) reached its 100,000 bar and closed to signatures with 100,393 in total. The opposition Democratic Party said on October 22 that under current law the money should go into the National Wealth Fund.
Ерөнхийлөгчийн саналын дагуу ямар нэг шийдвэр одоогоор гараагүй байна. 3 их наяд төгрөг бол Засгийн газрын мэдээлсэн ногдол ашгийн дүн юм. Ам.долларын дүнг Монголбанкны 2026 оны 11-р сарын 7-ны албан ханш буюу 1 ам.доллар = 3,600.44 төгрөгөөр тооцов.No decision has followed the president's proposal so far. The MNT3 trillion figure is the dividend amount announced by the government. Dollar figures use the Bank of Mongolia official rate of MNT3,600.44 per US dollar on November 7, 2026.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.05November 5, 2026
Ардчилсан намын "4:11 мэдээллийн цаг" ээлжит хэвлэлийн бага хурал 11-р сарын 5-нд Төрийн ордонд боллоо. Намын цахим хуудсанд нийтэлсэн мэдээлэлд дурдсанаар намын дарга О.Цогтгэрэл "Оюу толгой"-гоос орж ирэх 3 их наяд төгрөг ногдол ашиг мөн эсэхийг эхлээд нягтлах нь чухал гэж хэлжээ. Тэрбээр мөнгө орж ирэх нь баталгаатай, ногдол ашиг болох нь тогтоогдвол одоо мөрдөж буй хуулийн дагуу Үндэсний баялгийн санд төвлөрүүлэх ёстой гэлээ.The Democratic Party held its regular "4:11" press briefing at the State Palace on November 5. According to the party's own account, chairman O. Tsogtgerel said the first step was to establish whether the MNT3 trillion (US$833 million) from Oyu Tolgoi is really a dividend. If the money is certain to arrive and is confirmed as a dividend, he said, current law requires it to go into the National Wealth Fund.
Мөн намын мэдээлэлд О.Цогтгэрэл "сүүлийн үед үүсээд байгаа асуудалд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч хариулт өгч, олон түмний эргэлзээг тайлах шаардлагатай байна" гэж хэлсэн гэжээ. News.mn-ийн мэдээлснээр тэрбээр энэ үгээ төрийн тэргүүний хөрөнгө, орлоготой холбоотой эргэлзээний тухай хэлсэн бөгөөд тодорхой баримт дурдаагүй. Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын хариу байр суурь эдгээр мэдээлэлд тусгагдаагүй байна.The party's write-up quotes him as saying the president "needs to answer the questions that have arisen recently and clear up the public's doubts." News.mn reported that he was referring to doubts about the head of state's assets and income; no specific details were given. Neither report carried a response from the president's office.
News.mn-ийн мэдээлснээр УИХ дахь АН-ын бүлгийн дарга Б.Түвшин мөнгө дансанд орж ирээгүй байхад хуваарилах тухай ярих нь "алаагүй баавгайн арьс хуваах"-тай адил гэж шүүмжилжээ. Ам.долларын дүнг Монголбанкны 2026 оны 11-р сарын 7-ны албан ханш буюу 1 ам.доллар = 3,600.44 төгрөгөөр тооцов.B. Tuvshin, who leads the party's group in parliament, said talking about sharing out money that has not arrived was like "dividing the skin of a bear not yet killed," News.mn reported. Dollar figures use the Bank of Mongolia official rate of MNT3,600.44 per US dollar on November 7, 2026.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.06November 6, 2026
УИХ-ын 11-р сарын 6-ны чуулганы хуралдаанаар 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүдийн дөрөв дэх хэлэлцүүлгийг хийлээ. Төсвийн байнгын хорооны танилцуулгыг УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуяг хийсэн бөгөөд гишүүд асуулт асууж, хариулт авсны дараа төслүүдийг тав дахь хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр байнгын хороонд буцаав.Parliament held the fourth reading of the 2027 budget bills at its plenary session on November 6. MP Kh. Gankhuyag presented the budget committee's report, and after questions from members the bills went back to the committee to be prepared for a fifth reading.
Танилцуулгад дурдсанаар 2027 оны нэгдсэн төсвийн нийт тэнцвэржүүлсэн орлого 39 их наяд 280 тэрбум төгрөг (10.9 тэрбум ам.доллар) буюу ДНБ-ий 34.1 хувь, нийт зарлага 41 их наяд 584.7 тэрбум төгрөг (11.5 тэрбум ам.доллар) буюу 36.1 хувь байна. Тэнцвэржүүлсэн тэнцлийн алдагдал 2 их наяд 304.7 тэрбум төгрөг буюу ДНБ-ий 2.0 хувьтай тэнцэж, Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд заасан тусгай шаардлагыг хангаж байгааг байнгын хороо онцолжээ.According to the report, 2027 consolidated structural revenue is set at MNT39.28 trillion (US$10.9 billion), or 34.1% of GDP, and total spending at MNT41.58 trillion (US$11.5 billion), or 36.1% of GDP. The structural deficit comes to MNT2.3 trillion (US$640 million), 2.0% of GDP, which the committee said meets the special requirements of the Fiscal Stability Law.
Үүнээс өмнө буюу 11-р сарын 4-нд Төсвийн байнгын хороо хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн төсөвт өртөг, санхүүжих дүнг өөрчлөхгүйгээр зөвхөн нэр, хүчин чадал, хэрэгжих хугацаа, байршилд залруулга хийх ажлын хэсгийн саналыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 62.5 хувийн саналаар дэмжсэн. Эцсийн хувилбарын талаар асуулт асууж, үг хэлсэн гишүүн байгаагүй юм.On November 4 the budget committee approved, with 62.5% of members present, a working group's corrections to the names, capacity, timing and location of investment projects, without changing their costs or funding. No member asked questions or spoke on the final draft.
Ерөнхий сайд Н.Учрал 11-р сарын 4-нд "2027 он бол ажил хийдэг иргэдийн 1.3 их наяд төгрөгийн татварын ачааллыг бууруулж, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх жил болно" гэж мэдэгдсэн. Ам.долларын дүнг Монголбанкны 2026 оны 11-р сарын 7-ны албан ханш буюу 1 ам.доллар = 3,600.44 төгрөгөөр тооцов.Prime Minister N. Uchral said on November 4 that "2027 will be a year in which we ease the MNT 1.3 trillion tax burden on working citizens and create more jobs." Dollar figures use the Bank of Mongolia official rate of MNT3,600.44 per US dollar on November 7, 2026.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.03November 3, 2026
Ерөнхий сайд Н.Учрал 11-р сарын 3-ны өглөө айл өрхийн хэрэгцээний гарааш, зогсоолыг үл хөдлөх хөрөнгийн албан татвараас чөлөөлөхийг хүссэн иргэдийн санаачилгыг хүлээн авлаа. Өргөдлийг Ерөнхий сайдын зөвлөх О.Батхүү гардуулсан бөгөөд "Е-Засаг" платформд нээгдсэн уг санаачилгыг 20 хоногийн дотор 101,097 иргэн дэмжиж, 100 мянган дэмжлэг авсан анхны өргөдөл болсон байна.On the morning of November 3, Prime Minister N. Uchral received a citizens' petition asking for household garages and parking spaces to be exempted from property tax. It was handed over by O. Batkhuu, an adviser to the prime minister. Launched on the government's E-Zasag platform, it gathered 101,097 signatures in 20 days, the first petition there to pass 100,000.
Санаачлагчдын үзэж буйгаар гарааш нь ашиг олох зориулалттай арилжааны хөрөнгө ч биш, тансаг хэрэглээ ч биш, хувийн тээврийн хэрэгслээ хадгалж, хамгаалах дэд бүтэц юм. Тиймээс Үл хөдлөх эд хөрөнгийн албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулж, айл өрхийн хэрэгцээнд ашигладаг гарааш, зогсоолыг татвараас чөлөөлөхийг тэд санал болгожээ.The organisers say a garage is neither a commercial asset meant to make a profit nor a luxury, but infrastructure for storing and protecting a private vehicle. They proposed amending the Law on Immovable Property Tax so that garages and parking spaces used by households are exempt.
Ерөнхий сайд айл өрхийн хэрэгцээнд ашиглаж буй дулаан гарааш, зогсоолыг татвараас чөлөөлөхийг дэмжиж, холбогдох хуульд өөрчлөлт оруулах төслийг бэлтгэн Засгийн газрын хуралдаанд оруулахыг Сангийн сайд З.Мэндсайханд даалгав. "2027 он бол ажил хийдэг иргэдийн 1.3 их наяд төгрөгийн татварын ачааллыг бууруулж, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх жил болно" гэж тэрбээр хэлэв.The prime minister said he supported exempting heated garages and parking spaces used for household needs, and told Finance Minister Z. Mendsaikhan to prepare amendments and bring them to a cabinet meeting. "2027 will be a year in which we ease the MNT 1.3 trillion tax burden on working citizens and create more jobs," he said.
"Е-Засаг" бол Засгийн газрын цахим платформ бөгөөд УИХ-ын Нийтийн өргөдлийн системээс тусдаа. УИХ-ын системд гаражийн татварыг хүчингүй болгохыг хүссэн өөр өргөдөл 11-р сарын 7-ны орой 6,500 гаруй гарын үсэгтэй байсан бөгөөд ажлын хэсэг байгуулахад шаардлагатай 33 мянгаас хол, 11-р сарын 18-нд хаагдана. Ам.долларын дүнг Монголбанкны 2026 оны 11-р сарын 7-ны албан ханш буюу 1 ам.доллар = 3,600.44 төгрөгөөр тооцов.E-Zasag is the government's online platform and is separate from parliament's petition system. On parliament's site, a separate petition to abolish the garage tax had more than 6,500 signatures on the evening of November 7, well short of the 33,000 needed for a working group, and closes on November 18. Dollar figures use the Bank of Mongolia official rate of MNT3,600.44 per US dollar on November 7, 2026.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.06November 6, 2026
Засгийн газар 2027–2030 онд "100 мянган айлын орон сууц" үндэсний хөтөлбөр хэрэгжүүлж, иргэдийн орон сууцны хүртээмжийг нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж байна. Хөтөлбөрийн хүрээнд 56 сумд 567 төрийн албан хаагчид зориулсан түрээсийн орон сууц барина.The government plans a national "100,000 Homes" programme for 2027–2030 to make housing more affordable. It includes rental housing for 567 civil servants in 56 soums (districts).
Жилд олгох ипотекийн зээлийн тоог 9 мянгаас 25 мянга болгох бөгөөд 2027 оноос хувийн хэвшилтэй хамтран 1.8 их наяд төгрөг (500 сая ам.доллар) татан төвлөрүүлж, нэмэлт 16 мянган өрхийг ипотект хамруулна. Эрчим хүчний хэмнэлттэй, ногоон орон сууцыг онцгойлон дэмжинэ.The number of mortgages a year is to rise from 9,000 to 25,000. From 2027 the government plans to raise MNT1.8 trillion (US$500 million) with the private sector to bring another 16,000 households into the mortgage scheme, with a focus on energy-efficient, green housing.
Орон сууцыг хуваарилахдаа Улаанбаатарын гэр хорооллын оршин суугчдыг тэргүүн ээлжинд хамруулж, өрхийн сарын орлогод тохирсон худалдааны олон хувилбар санал болгоно. Сонгон шалгаруулалтыг төрийн шууд оролцоогүйгээр ухаалаг системээр автоматаар хийнэ гэж албаныхан мэдэгдэв. Ам.долларын дүнг Монголбанкны 2026 оны 11-р сарын 7-ны албан ханш буюу 1 ам.доллар = 3,600.44 төгрөгөөр тооцов.Ger district residents in Ulaanbaatar will get priority. The government says it will offer a range of purchase options matched to household income, and that applicants will be selected automatically by a smart system without direct government involvement. Dollar figures use the Bank of Mongolia official rate of MNT3,600.44 per US dollar on November 7, 2026.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
Гол мэдээ · СоёлLead story · Culture
2026.11.06November 6, 2026
УИХ 11-р сарын 6-ны чуулганы хуралдаанаар "Их Монгол Улс байгуулагдсаны 820 жилийн ойг тохиолдуулан Их Эзэн Чингис хааны төрт ёсны өв уламжлалыг дээдлэн мөнхжүүлэх тухай" тогтоолын төслийг батлах эсэх санал хураалт явуулав. Хуралдаанд оролцсон 90 гишүүний 67 нь дэмжиж, тогтоол батлагдлаа.Parliament voted on November 6 on a resolution "On honouring and preserving the statehood heritage of the Great Chinggis Khaan on the 820th anniversary of the Great Mongol Empire." Of the 90 members present, 67 voted in favour and it was adopted.
Тогтоолоор Их Монгол Улсын түүхтэй холбоотой дурсгалт газрыг олж тогтоох, хамгаалах, түүх, археологи, угсаатны зүйн судалгааг дэмжих, гадаадад хадгалагдаж буй түүхийн эх сурвалж, эд өлгийн эх хувь, хуулбарыг эх орондоо авчрах ажлыг Засгийн газарт даалгажээ. Түүнчлэн Чингис хааны нэрээр нэрлэгдсэн бүтээгдэхүүний онцгой албан татварын тодорхой хувиар санхүүжих тусгай сан байгуулах, их хааны түүхэнд холбогдох ном, кино, судалгааны орлогыг татвараас чөлөөлөх саналыг боловсруулах юм.The resolution tells the government to identify and protect historic sites of the Great Mongol Empire, support historical, archaeological and ethnographic research, and bring home originals or copies of historical documents and artefacts held abroad. It is also to propose a special fund financed by a share of the excise tax on products named after Chinggis Khaan, and tax exemptions for books, films and research on his history.
Төрийн байгуулалтын байнгын хороо 11-р сарын 4-нд тогтоолын төслийг хэлэлцэхдээ Чингис хааны эш хөргийг согтууруулах ундаа, тамхин бүтээгдэхүүнд ашиглахыг хориглох саналыг олонхын саналаар дэмжсэн. Батлагдсан тогтоол их хааны нэр, эш хөрөг, гэрэгэ, "Монголын нууц товчоо" болон Их Монгол Улсын бэлгэдэлд хамаарах зүйлсийн хэрэглээг журамлах үүргийг Засгийн газарт өгч, Чингис хааны эш хөргийг согтууруулах ундаа, тамхины сав, баглаа боодолд ашиглахыг хориглох хуулийн төсөл боловсруулахыг даалгажээ.When the State Structure committee discussed the draft on November 4, a majority backed a proposal to ban the use of Chinggis Khaan's portrait on alcoholic drinks and tobacco products. The adopted resolution gives the government the job of regulating the use of his name and portrait, the paiza (imperial tablet), the "Secret History of the Mongols" and other symbols of the Great Mongol Empire, and to draft a law banning his portrait on alcohol and tobacco packaging.
УИХ-ын дарга С.Бямбацогтын 431 дүгээр захирамжаар УИХ-ын хүндэтгэлийн хуралдаан 11-р сарын 10-ны Мягмар гарагийн 10:00 цагт Төрийн ордонд болно. Энэ өдөр билгийн тооллын өвлийн тэргүүн сарын шинийн нэгэн буюу Их Эзэн Чингис хааны мэндэлсэн өдөр тохиож байна.Under Order No. 431 of the Chairman of parliament, S. Byambatsogt, a ceremonial session will be held at 10 am on Tuesday, November 10, at the State Palace. That day is the first day of the first winter month in the lunar calendar, which marks the birth of Chinggis Khaan.
Эх сурвалж:Sources:
АнхдагчPrimaryУИХState Great Khural, 2026.11.06Nov 6, 2026 — Нэгдсэн хуралдааны тойм: санал хураалт (90-ээс 67), тогтоолын агуулга, зурагPlenary summary: vote (67 of 90), contents of the resolution, photo
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.06November 6, 2026
Засгийн газар, Ерөнхий сайдын чиглэлийн дагуу Зам, тээврийн хөгжлийн яам болон "Эрдэнэс Тавантолгой" ХК хилийн боомтоор экспортын тээврийг түргэсгэж, түгжрэл, дарааллыг багасгах ажил эхлүүлсэн. Ажлын хэсэг 11-р сарын 2, 3-нд боомтууд болон экспортын тээврийн зохицуулалтын бүсэд ажиллаж, саатлыг шийдвэрлэсний дүнд зэсийн экспортын тээвэр хэвийн болжээ. Өмнө нь өдөрт 14 орчим машин гарч байсан бол 134 болж, сүүлийн өдрүүдэд хуримтлагдсан ачаа хөдөлж эхэллээ.On instructions from the government and the prime minister, the Ministry of Road and Transport and Erdenes Tavan Tolgoi, the state coal company, set out to speed up exports through the border crossings and cut queues. A working group visited the crossings and export coordination zones on November 2 and 3, after which copper exports returned to normal: the trucks leaving each day went from around 14 to 134, and cargo that had piled up in recent days began to move.
Өмнөговь аймаг дахь Ханги–Мандал боомт руу өдөрт гарах экспортын машин 350–400-аас 530 болж нэмэгдсэн бөгөөд үүнийг 700–800 болгохоор талууд тохиролцжээ. Нүүрсний гол боомт болох Гашуунсухайт–Ганцмодоор өдөрт 430 орчим машин нэвтэрч байгааг эхний ээлжинд хоёр дахин, цаашид 1,200 болгох талаар яриа хэлэлцээ өрнөж байна.Daily export trucks heading for the Khangi–Mandal crossing in Umnugovi (South Gobi) province rose from 350–400 to 530, and the parties agreed to raise that to 700–800. At Gashuunsukhait–Gantsmod, the main coal crossing to China, about 430 trucks pass each day; talks are under way to double that at first and later reach 1,200.
"Оюу толгой" ХХК-ийн мэдэгдлийг иш татан Монцамэ 11-р сарын 5-нд мэдээлснээр сүүлийн өдрүүдэд хязгаарлагдаж байсан зэсийн баяжмалын экспорт хэвийн түвшиндээ орж, компани хуримтлагдсан баяжмалаа гаргаж, жилийн экспортын төлөвлөгөөгөө биелүүлэхийн тулд тээврээ нэмэгдүүлж байна.Oyu Tolgoi said copper concentrate exports, which had been restricted in recent days, were back at normal levels, Montsame reported on November 5. The company is stepping up transport to clear the backlog and meet its annual export target.
Хоёр улсын олон улсын авто тээврийн хамтарсан хорооны хуралдаанд танилцуулсан мэдээгээр 11-р сарын 3-ны байдлаар БНХАУ-тай хиллэдэг есөн авто замын боомтоор 94.5 сая тонн эрдэс бүтээгдэхүүн тээвэрлэсний 91.7 сая тонн нь нүүрс байна. Монгол Улс оны эхний есөн сард 16.2 тэрбум ам.долларын бүтээгдэхүүн экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеэс 51.3 хувиар өссөн дүн юм.Figures presented at the joint Mongolia–China road transport committee show 94.5 million tonnes of mineral products crossed Mongolia's nine road crossings with China this year as of November 3, of which 91.7 million tonnes was coal. Mongolia exported goods worth US$16.2 billion in the first nine months, up 51.3% on a year earlier.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.05November 5, 2026
Засгийн газар 11-р сарын 4-ний ээлжит хуралдаанаараа Дорнод аймгийн Халх гол сумын нутаг дахь Нөмрөгийн дархан цаазат газарт өвс, тэжээл хүргэх ажлыг зохион байгуулж, үүнд Засгийн газрын нөөц сангаас 629 сая төгрөг (175 мянган ам.доллар) гаргахаар шийдвэрлэлээ.At its regular meeting on November 4 the cabinet decided to organise deliveries of hay and fodder to the Numrug Strictly Protected Area in Khalkhgol soum (district), Dornod province, and to allocate MNT629 million (US$175,000) from the government reserve fund for it.
Урьдчилсан тооцоогоор түймэр 468,965.7 га буюу дархан цаазат газрын 80 орчим хувийг хамарсан. Нарийн гол, Бичигт уулын урд, Хавирга уулын өмнөд болон баруун хэсэг шатаагүй үлдсэн бөгөөд эдгээр газарт зэрлэг амьтдын нягтшил ердийнхөөс өндөр байгааг биологичид тогтоожээ. Тиймээс өвөлжиж буй амьтад тэжээлийн хомсдолд орох эрсдэлтэй гэж үзсэн байна.By preliminary estimates the fire covered 468,965.7 hectares, about 80% of the reserve. Areas around the Nariin Gol, south of Bichigt Mountain and on the southern and western sides of Khavirga Mountain were spared, and biologists found more animals than usual crowding into them, so wildlife wintering in the reserve could run short of food.
Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяр 11-р сарын 6-нд БНХАУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайдын яамны Түр хамаарагч Цао Ли тэргүүтэй төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа. Хоёр тал Хянганы нурууны экосистемийн нэг хэсэг болох Нөмрөгийн нөхөн сэргээлтэд Хятадын туршлага, аргачлалыг нэвтрүүлэх, хамтарсан судалгаа, урт хугацааны мониторинг хийх асуудлыг хэлэлцжээ.On November 6, Sh. Batbayar, state secretary of the environment ministry, met a delegation led by Cao Li, chargé d'affaires of the Chinese embassy. They discussed bringing Chinese experience and methods to the restoration of Numrug, part of the Greater Khingan range ecosystem, along with joint research and long-term monitoring.
Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир Чех Улсын Элчин сайд Ян Витопилтэй уулзахдаа тахийг Нөмрөгт нутагшуулах талбай байгаль хамгаалагчдын хүчин чармайлтаар түймэрт өртөөгүй тул төслийг төлөвлөсөн хугацаандаа үргэлжлүүлэх боломжтой гэж мэдэгдлээ. Ам.долларын дүнг Монголбанкны 2026 оны 11-р сарын 7-ны албан ханш буюу 1 ам.доллар = 3,600.44 төгрөгөөр тооцов.Environment Minister Ts. Sandag-Ochir told Czech Ambassador Jan Vytopil that the site prepared for reintroducing takhi, the wild Przewalski's horse, had been saved from the fire by park rangers, so the project can go ahead on schedule. Dollar figures use the Bank of Mongolia official rate of MNT3,600.44 per US dollar on November 7, 2026.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.02November 2, 2026
"Улаанбаатар цахилгаан түгээх сүлжээ" ТӨХК-ийн мэдээлснээр 11-р сарын 2-ноос эхлэн Улаанбаатар, аймгийн төв болон 10 мянгаас дээш хүн амтай сумын төвийн 220В, 380В-ын сүлжээнд холбогдсон гэр хорооллын айлууд шөнийн цахилгааны хөнгөлөлт эдэлж эхэллээ. Хөнгөлөлт орой 21 цагаас өглөө 9 цаг хүртэлх хэрэглээнд үйлчилж, 2027 оны 3-р сарын 31 хүртэл үргэлжилнэ.From November 2, ger district households connected to 220V and 380V networks in Ulaanbaatar, aimag (province) centres and soum (district) centres of more than 10,000 people became eligible for discounted night-time electricity, the Ulaanbaatar Electricity Distribution Network company said. The discount applies to power used between 9 pm and 9 am and runs until March 31, 2027.
Хөнгөлөлт 1,500 кВт.ц хүртэлх хэрэглээнд үйлчлэх бөгөөд үүнээс давсан хэрэглээ хөнгөлөлтгүй. Хөнгөлөлтийн хэмжээг Эрчим хүчний зохицуулах хороо тогтоодог. Өнгөрсөн өвөл 220В-ын сүлжээнд 1,500 кВт.ц, 380В-ын сүлжээнд 3,000 кВт.ц хүртэлх шөнийн хэрэглээг 100 хувь хөнгөлж байжээ.The discount covers up to 1,500 kWh; anything above that is charged at the normal rate. The Energy Regulatory Commission sets the size of the discount. Last winter, households paid nothing for night-time use of up to 1,500 kWh on 220V connections and 3,000 kWh on 380V connections.
Мөн 11-р сарын 2-нд 2026–2030 оны агаарын бохирдлыг бууруулах төлөвлөгөөний төслийн олон нийтийн хэлэлцүүлэг боллоо. Агаар, орчны бохирдлыг бууруулах үндэсний хөтөлбөрийн хугацаа дууссаны дараа УИХ-ын 53 дугаар тогтоолоор Засгийн газарт бүх эх үүсвэрийг хамарсан төлөвлөгөө боловсруулахыг даалгасан бөгөөд 15 яам, агентлаг, нийслэлийн төлөөлөлтэй ажлын хэсэг төслийг бэлтгэжээ.Also on November 2, a public consultation was held on a draft 2026–2030 Air Pollution Reduction Plan. After the national programme on air and environmental pollution expired, parliamentary Resolution No. 53 told the government to draw up a plan covering every source of pollution, and a working group from 15 ministries and agencies and the capital city prepared the draft.
Төлөвлөгөөнд Агаарын тухай хууль, Агаарын бохирдлын төлбөрийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах санал, долоон чиглэлийн 58 арга хэмжээ багтсан бөгөөд айл өрхийн цэвэр түлшний хэрэглээг нэмэгдүүлэх, эрчим хүчийг хэмнэлттэй хэрэглэх, гэр хорооллыг дахин төлөвлөлтөд хамруулах зэрэг ажил тусгагджээ.The draft proposes amending the Law on Air and the Law on Air Pollution Fees, and sets out 58 measures in seven areas, among them more clean fuel for households, energy-efficient consumption and bringing ger districts into redevelopment projects.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.02November 2, 2026
Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах хэлтсийн мэдээлснээр шинэ 5 дугаар дулааны цахилгаан станцын төслийн нийт гүйцэтгэл 44 хувь, барилгын ажил 35 хувьд хүрлээ. Зуух, турбин, яндан зэрэг үндсэн байгууламжийн суурийг цутгаж дуусгасан бөгөөд захиргааны болон туслах барилгын суурийн ажил үргэлжилж байна.The new Thermal Power Plant No. 5 project is 44% complete overall, with construction 35% done, the capital governor's office said on November 2. Foundations for the boilers, turbines, chimneys and other main structures are finished, and work on administrative and auxiliary buildings is under way.
Үндсэн барилгын суурийг энэ онд дуусгахаар төлөвлөж, 420 гаруй инженер, техникийн ажилтан, 70 орчим техник ажиллаж байна. Станц 2028 онд ашиглалтад орж, 300 МВт суурилагдсан хүчин чадалтайгаар нэгдсэн сүлжээнд 270 МВт нийлүүлнэ.The main building foundations are due to be finished this year, with more than 420 engineers and technicians and about 70 machines on site. When it starts in 2028 the plant will have 300 MW of installed capacity and supply 270 MW to the grid.
Станц Багануур, Шивээ-Овоо, Бөөрөлжүүтийн ордын хүхэр багатай хүрэн нүүрс ашиглаж, утааны хийг шүүх тусгай төхөөрөмж суурилуулна. Нийслэлийн баруун хэсгийн дулааны хүчин чадлыг нэмж, Баянгол, Сонгинохайрхан дүүргийн айл өрх, аж ахуйн нэгжийн дулаан хангамжийн найдвартай байдлыг сайжруулна.It will burn low-sulphur brown coal from the Baganuur, Shivee-Ovoo and Buuruljuut deposits and have equipment to filter flue gas. It is meant to add heating capacity in western Ulaanbaatar and make heat supply more reliable for homes and businesses in the Bayangol and Songinokhairkhan districts.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.07November 7, 2026
Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын 10-р сарын 31-ний хээрийн цасны хэмжилтээр монгол орны нийт нутгийн 20 орчим хувь цастай байна. Алтай, Хангай, Хөвсгөлийн уулархаг нутгаар 21 см-ээс их, Увсын Малчин, Завханы Тэс суманд 11 см, бусад нутагт ихэвчлэн 1–10 см цас тогтжээ.Field snow measurements on October 31 showed about 20% of Mongolia covered in snow, the National Agency for Meteorology and Environmental Monitoring said. The Altai, Khangai and Khuvsgul mountains had more than 21 cm, Malchin soum in Uvs and Tes soum in Zavkhan 11 cm, and most other snowy areas 1–10 cm.
Өмнөх 10 хоногт нийт нутгийн тал орчимд агаарын температур олон жилийн дунджийн орчим буюу түүнээс дулаан байсан бол баруун болон төвийн аймгуудын зарим нутгаар 1.1–4.4 градусаар хүйтэн байв. Тал хээр, говийн ихэнх нутгаар салхи түр зуур 16–27 м/с хүрч, аюултай үзэгдлийн хэмжээнд хүрсэн байна.Over the previous ten days about half the country was at or slightly above its long-term average temperature, while parts of the western and central provinces were 1.1–4.4 degrees colder. Gusts of 16–27 m/s, at dangerous levels, hit most of the steppe and Gobi.
11-р сарын 7-нд Хэнтийн өмнөд, Дорноговийн хойд, Сүхбаатарын зарим сумдын нутгаар цас орж, явган шуурга шуурна гэж цаг уурынхан мэдээлэв. Сүхбаатар аймгийн Баяндэлгэр суманд өвөлжилт хүндрэх төлөвтэй байгааг аймгийн мэдээнд дурджээ.On November 7 forecasters expected snow and drifting blizzards in southern Khentii, northern Dornogobi and parts of Sukhbaatar. A provincial report said Bayandelger soum in Sukhbaatar expects a difficult winter.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.04November 4, 2026
Монгол Улс, БНСУ-ын Засгийн газар хоорондын хамтарсан хорооны 10 дугаар ээлжит хуралдаан 10-р сарын 30-нд Сөүл хотод болов. Хуралдааныг Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Б.Энхбаяр, БНСУ-ын Гадаад хэргийн дэд сайд Ким Жина нар даргалсан юм.The 10th meeting of the Mongolia–South Korea intergovernmental joint committee took place in Seoul on October 30. It was co-chaired by B. Enkhbayar, head of Mongolia's Cabinet Secretariat, and Kim Jina, South Korea's Second Vice Minister of Foreign Affairs.
Хоёр тал монгол иргэдийн БНСУ-д виз мэдүүлэхэд тулгардаг хүндрэлийг шийдвэрлэх, замын зураглалыг хамтран хэрэгжүүлэх, 2026 онд цагаачлалын асуудлаарх яриа хэлэлцээний механизм бий болгох, визийн шаардлагыг үе шаттай хөнгөвчлөхөд бодит ахиц гаргах талаар ярилцлаа.They discussed how to address the difficulties Mongolians face when applying for Korean visas, jointly carry out a roadmap, set up a dialogue mechanism on immigration in 2026, and make tangible progress towards gradually easing visa requirements.
Монголын тал Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилсан Хавдрын хоёр дахь үндэсний төвийг солонгос эмч Ли Тэ Жүний нэрэмжит болгох шийдвэр гаргасныг танилцуулж, төслийг БНСУ-ын Эдийн засгийн хөгжлийн хамтын ажиллагааны сангийн хөнгөлөлттэй зээлээр санхүүжүүлэх саналаа тавьжээ. Хуралдааны тухай Монцамэ 11-р сарын 4-нд мэдээлсэн.Mongolia said it had decided to name the Second National Cancer Centre, an initiative of President U. Khurelsukh, after the Korean doctor Lee Tae-joon, and proposed seeking concessional financing for it from Korea's Economic Development Cooperation Fund. Montsame reported the meeting on November 4.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.05November 5, 2026
Австрали Улс визийн системийнхээ аюулгүй байдал, найдвартай байдлыг хангах зорилгоор Монгол Улсад виз мэдүүлж буй иргэдийн хурууны хээ, цээж зургийг бүртгэх хөтөлбөрийг 10-р сарын 26-наас хэрэгжүүлж эхэллээ. Энэ хөтөлбөр дэлхийн 60 орчим оронд хэрэгжиж байна.Australia began recording the fingerprints and facial photos of visa applicants in Mongolia on October 26, to make its visa system more secure and reliable. The programme already runs in about 60 countries.
Виз мэдүүлэх явцад биометрик мэдээлэл шаардлагатай бол Австралийн Дотоод хэргийн яам тухайн мэдүүлэгчид албан ёсоор мэдэгдэж, хэрхэн бүртгүүлэх зааварчилгаа хүргүүлнэ. Нөхцөлөөс хамааран Австралийн биометрик бүртгэлийн төвд биечлэн очих эсвэл "Australian Immi App" аппликейшнээр цахимаар өгч болно.If an application requires biometrics, Australia's Department of Home Affairs will notify the applicant formally and send instructions. Depending on the case, applicants either go in person to an Australian biometrics collection centre or submit the data through the "Australian Immi App".
Өмнө нь Австралийн биометрик бүртгэлд хамрагдсан, гадаад паспортын хугацаа хүчинтэй иргэд аппликейшнээр мэдээллээ үнэ төлбөргүй өгөх боломжтой. Шинэ шаардлага 10-р сарын 26-наас хойш виз мэдүүлсэн Монгол Улсын иргэдэд хамаарах бөгөөд түүнээс өмнө гаргасан мэдүүлэгт нөлөөлөхгүй.People who have given biometrics to Australia before and hold a valid passport can submit them through the app free of charge. The requirement covers Mongolian citizens who apply from October 26; applications lodged before then are not affected.
Австралид зорчихоор төлөвлөж буй иргэд Дотоод хэргийн яамнаас ирүүлэх мэдэгдэл, зааварчилгаатай сайтар танилцаж, шаардлагатай бол биометрик мэдээллээ хугацаанд нь бүртгүүлэхийг тус улсад суугаа Монгол Улсын Элчин сайдын яам зөвлөжээ.Mongolia's embassy in Australia advises travellers to read the notice and instructions from the Department of Home Affairs carefully and, where required, to submit their biometrics on time.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.01November 1, 2026
НҮБ-ын Өмнөд Судан дахь энхийг сахиулах ажиллагаанд (UNMISS) нэг жил үүрэг гүйцэтгэсэн Монгол Улсын Зэвсэгт хүчний 15 дугаар моторт буудлагын батальоны сүүлийн ээлжийн бие бүрэлдэхүүн эх орондоо ирлээ.The final group from the Mongolian Armed Forces' 15th Motorized Rifle Battalion, which served a one-year deployment with the UN Mission in South Sudan (UNMISS), has returned home.
Тэднийг Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут, Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын дарга, дэслэгч генерал С.Ганбямба тэргүүтэй албаны хүмүүс угтан авчээ. Дэслэгч генерал С.Ганбямба энхийг сахиулагчдыг өмнөх ээлжүүдийн нэр хүндийг өндөрт өргөж, үүргээ амжилттай гүйцэтгэсэнд талархал илэрхийлэв.They were welcomed by Defence Minister D. Batlut, Chief of the General Staff Lieutenant General S. Ganbyamba and other officials. Lieutenant General Ganbyamba praised the peacekeepers for carrying out their duties and upholding the reputation earned by earlier Mongolian contingents.
Тэрбээр энхийг сахиулагчдын үйл ажиллагаа Монгол цэргийг "Дэлхийн цэрэг" хэмээх олон улсын нэр хүндийг улам бэхжүүлж, тусгаар тогтнол, үндэсний аюулгүй байдлыг улс төр, дипломат аргаар хангах гадаад бодлогыг хэрэгжүүлэхэд хувь нэмэр оруулсныг онцолсныг Батлан хамгаалах яам мэдээлсэн байна.He said their service had strengthened the international image of Mongolian troops as "Soldiers of the World" and helped carry out a foreign policy that protects the country's independence and security by political and diplomatic means, the defence ministry said.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.02November 2, 2026
УИХ дахь Монгол-Энэтхэгийн парламентын найрамдлын бүлгийн дарга, гишүүн Ж.Чинбүрэн 11-р сарын 2-нд Энэтхэгийн Элчин сайд Атул Малхари Гоцурвэг хүлээн авч уулзлаа. Ж.Чинбүрэн Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг Ерөнхий сайд байхад санаачилсан газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалт амжилттай явж байгааг дурдаж, ашиглалтад оруулах ажлыг түргэтгэхийн чухлыг онцлов.MP J. Chinburen, chair of the Mongolia–India parliamentary friendship group, met Indian Ambassador Atul Malhari Gotsurve on November 2. He said construction of the oil refinery, a project started when President U. Khurelsukh was prime minister, was going well and stressed the need to speed up its completion.
Элчин сайд Энэтхэгийн Засгийн газрын дэмжлэгтэй гурван томоохон төсөл болох хөнгөлөлттэй зээлийн шугамаар санхүүжиж буй 1.7 тэрбум ам.долларын газрын тос боловсруулах үйлдвэр, Монгол-Энэтхэгийн найрамдлын дунд сургууль, Атал Бихари Важпайгийн нэрэмжит мэдээллийн технологийн шилдэг төвийн явцыг танилцуулж, хоёр орны хооронд шууд нислэг эхэлснийг онцолжээ.The ambassador gave updates on three projects backed by the Indian government: the US$1.7 billion refinery financed through a soft credit line, the Mongolia–India Friendship Secondary School, and the Atal Bihari Vajpayee Center of Excellence in IT. He also pointed to the launch of direct flights between the two countries.
Худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагааны хүрээнд Энэтхэг газрын ховор элементийн салбарт түншлэх, Монголоос нүүрс худалдан авах сонирхолтой байгааг Элчин сайд илэрхийлэв. Талууд эрүүл мэнд, мэдээллийн технологи, ялангуяа хиймэл оюун ухааны чиглэлээр хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх талаар ч санал солилцсон байна.On trade, the ambassador said India is interested in partnering on rare earth elements and buying coal from Mongolia. The two sides also discussed wider cooperation in healthcare and information technology, especially artificial intelligence.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.07November 7, 2026
Монгол Улс, ОХУ дипломат харилцаа тогтоосны 105 жилийн ойг тохиолдуулсан хүндэтгэлийн ёслол 1921 онд түүхэн баримт бичигт гарын үсэг зурсан Москва хотын Метрополь зочид буудалд боллоо.A ceremony for the 105th anniversary of diplomatic relations between Mongolia and Russia was held at Moscow's Hotel Metropol, where the historic documents were signed in 1921.
Монгол Улсаас ОХУ-д суугаа Элчин сайд Д.Даваа хэлсэн үгэндээ харилцааны түүхэн ололтыг онцолж, худалдаа, эдийн засаг, дэд бүтэц, эрчим хүч, боловсрол, соёл, хүмүүнлэгийн салбарт хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж буй томоохон төслүүдийг дурдав.Mongolia's ambassador to Russia, D. Davaa, highlighted the relationship's achievements and spoke of plans to widen cooperation in trade, the economy, infrastructure, energy, education, culture and humanitarian affairs, including major projects in the pipeline.
Хүндэт зочид хоёр улсын төрийн тэргүүн нарын уулзалтын үеэр хүрсэн тохиролцоо, Засгийн газар хоорондын баримт бичигт тусгасан үүрэг амлалтыг бодит ажил болгохын чухлыг тэмдэглэжээ. Ёслолд ОХУ-ын Александровын нэрэмжит дуу, бүжгийн эрдмийн чуулга оролцож, хоёр улсын төрийн дууллыг эгшиглүүлсэн байна.Guests stressed turning the agreements reached by the two presidents and the commitments in intergovernmental documents into practical work. The Alexandrov Ensemble performed, and both national anthems were played.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.07November 7, 2026
Монгол Ардын Намын нийслэлийн хорооны 36 дугаар бага хурал 11-р сарын 7-нд Тусгаар тогтнолын ордонд боллоо. Хурлаар нийслэлийн хорооны даргын тайлан, даргыг сонгох, бүтэц, зохион байгуулалтын асуудлыг хэлэлцсэн юм.The 36th conference of the Mongolian People's Party's capital city committee met at the Independence Palace on November 7. It heard the committee chair's report and dealt with the election of a new chair and organisational questions.
Бага хурал нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын дарга Б.Пүрэвдагваг 97.5 хувийн саналаар хорооны даргаар сонгов. Нийслэлийн МАН-ын 78 мянга гаруй гишүүнийг төлөөлж 489 төлөөлөгч оролцсон бөгөөд нийслэлийн 204 хорооны намын хороо тус бүрээс нэг төлөөлөгч сонгогдсон байна.Delegates elected B. Purevdagva, the capital's governor and mayor of Ulaanbaatar, as chair with 97.5% of the vote, according to the party. The 489 delegates represented more than 78,000 party members in the capital, one from each of the party cells in the city's 204 khoroos (sub-districts).
Төлөөлөгчдийн 65.1 хувь нь эрэгтэй, 34.9 хувь нь эмэгтэй, 12.2 хувь нь 18–34 насны залуучууд байв. Хамгийн ахмад төлөөлөгч 89, хамгийн залуу нь 18 настай байжээ.Of the delegates, 65.1% were men and 34.9% women; 12.2% were aged 18 to 34. The oldest was 89 and the youngest 18.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.02November 2, 2026
Боловсролын сайд, УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан 11-р сарын 2-нд төрөлжсөн ахлах сургуулийн загварыг боловсролын салбарын томоохон шинэчлэл гэж танилцууллаа. Энэ нь боловсролын хүртээмжийг нэмэгдүүлэхээс гадна чанарыг сайжруулах тогтолцооны өөрчлөлт гэж сайд онцолжээ.On November 2, Education Minister and MP L. Enkh-Amgalan presented the specialised high school model as a major reform of the education sector, a systemic change meant to raise quality as well as access.
Сайдын хэлснээр нэгдүгээрт, сурагчид ирээдүйн мэргэжилдээ нийцсэн хичээлээ гүнзгийрүүлэн судална. Хоёрдугаарт, ахлах ангидаа дээд боловсролын суурийг тавьж, олсон кредитээ их сургуульд тооцуулж болно. Гуравдугаарт, хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт, нийлүүлэлтийн зөрүүг багасгаж, эрэлттэй мэргэжилтэн бэлтгэнэ.He listed three aims: students will study chosen subjects in depth in line with their career plans; they can lay foundations for higher education in high school and transfer the credits to university; and the system will help close the gap between the skills employers need and those graduates have.
Тэрбээр төрөлжсөн ахлах сургуулийн удирдлагуудад зориулсан сургалтыг нээхдээ Улаанбаатарын хэд хэдэн сургуулийн ахицыг дурдаж, аймаг, орон нутаг ч ийм сургууль байгуулах санаачилга гаргаж байгааг онцолсон байна.Opening a training course for the heads of specialised high schools, he praised progress at several schools in Ulaanbaatar and noted that provinces had begun setting up such schools on their own initiative.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.06November 6, 2026
ЮНЕСКО-гийн "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийн Ази, Номхон далайн бүсийн хорооны 11 дэх чуулган 11-р сарын 2–6-нд Индонезийн Жакарта хотод болж, Монгол Улсаас нэр дэвшүүлсэн "Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музейд хадгалагдаж буй Бурханы намтрын дүрслэл"-ийг 11-р сарын 5-нд бүсийн бүртгэлд албан ёсоор оруулсныг музей мэдээллээ.The 11th general meeting of UNESCO's Memory of the World Committee for Asia and the Pacific took place in Jakarta, Indonesia, on November 2–6. On November 5 it officially inscribed Mongolia's nomination, the "Iconographic Biography of the Buddha Preserved in the Fine Arts Zanabazar Museum," on its regional register, the museum said.
Бүс нутгийн 26 орноос нэр дэвшүүлсэн 28 баримтат өвөөс 21-ийг хэлэлцэж баталсан юм. Музейн захирал П.Байгалмаа, зөвлөх О.Батсайхан, ЮНЕСКО-гийн Монголын үндэсний комиссын ажилтан О.Дэлгэрцэцэг нар нэр дэвшүүлгийг чуулганд танилцуулж, гэрчилгээг гардан авчээ.Of 28 documentary heritage nominations from 26 countries in the region, 21 were discussed and approved. The museum's director P. Baigalmaa, adviser O. Batsaikhan and O. Delgertsetseg of the Mongolian National Commission for UNESCO presented the nomination and received the certificate.
Цуврал зургийг XIX зуунд Монголын нэгэн нэр үл мэдэгдэх лам зураач байгалийн эрдсийн будгаар цаасан дээр зурсан бөгөөд хуудас бүр 28x22 см хэмжээтэй. Бурханы өмнөх төрөл, үйл хэргийг дүрсэлж, үнэнч шударга байдал, энэрэл, ёс зүй, буянт сэтгэлийн үнэт зүйлийг онцолдог.The series was painted on paper with natural mineral pigments by an anonymous 19th-century Mongolian monk-artist, each sheet measuring 28 by 22 cm. It shows the Buddha's previous lives and deeds, stressing truthfulness, compassion, ethics and a virtuous mind.
Музейн мэдээлснээр Монголын музейд хадгалагдаж буй үзмэр ЮНЕСКО-гийн баримтат өвийн бүртгэлд анх удаа орж байгаа нь энэ бөгөөд Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музейн 60 жилийн ойтой давхцаж байна.The museum says this is the first time an item held in a Mongolian museum has been inscribed on a UNESCO documentary heritage register. The inscription coincides with the 60th anniversary of the Fine Arts Zanabazar Museum.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.06November 6, 2026
Монцамэ агентлагийн 11-р сарын 2-ны мэдээгээр Дорнод аймгийн "Талын хүчтэн" клубийн тамирчин, "Мон-Алтиус" сургуулийн сурагч Т.Төгсхүслэн Залуучуудын IV олимпод эрэгтэйчүүдийн 55 кг-ын жинд хүрэл медаль хүртлээ. Тэрбээр шөвгийн наймд Замбийн тамирчныг нэмэлт хугацаанд ялж, хагас шигшээд Хорватын тамирчинд нэмэлт хугацаанд ялагдсан ч хүрэл медалийн төлөөх барилдаанд Дүрвэгсдийн олимпын багийн тамирчныг ялав.T. Tugskhuslen, a student at Mon-Altius school who competes for the Taliin Khuchten club of Dornod province, won bronze in the boys' 55 kg at the 4th Youth Olympic Games in Dakar, Montsame reported on November 2. He beat a Zambian opponent in golden score in the quarter-finals, lost narrowly in extra time to a Croatian in the semi-finals, then beat an athlete from the Refugee Olympic Team for bronze.
Энэ нь Монголын багийн Дакар-2026 наадмаас авсан анхны медаль боллоо.It was Mongolia's first medal of Dakar 2026.
БНХАУ-ын Шиньтай хотод болсон 100 нүдтэй даамын өсвөр, залуучуудын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 15 орны 350 орчим тамирчин таван насны ангилалд өрсөлдөв. Монголын баг дөрвөн алт, гурван мөнгө, гурван хүрэл медаль хүртэж, 2022 оноос хойш таван жил дараалан багийн дүнгээр тэргүүллээ. Монголын дөрвөн тамирчин түрүүлснээс залуучуудын ангилалд аварга болсон Э.Даариймаа олон улсын мастер цолны болзол хангажээ.At the world youth and junior 100-square draughts championships in Xintai, China, about 350 players from 15 countries competed in five age groups. Mongolia won four golds, three silvers and three bronzes, topping the team standings for the fifth year in a row since 2022. Four Mongolians won titles, and E. Daariimaa, the junior champion, qualified for the title of International Master.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.06November 6, 2026
Аялал жуулчлалын салбарын нэр хүндтэй шагналын нэг болох "Wanderlust Reader Travel Awards 2026"-ийн ёслол 11-р сарын 4-нд Лондонд "WTM London" үзэсгэлэнгийн үеэр боллоо. Монгол Улс "Хамгийн их хүсэгддэг шинэ аяллын чиглэл" ангилалд арван шилдгийн долоодугаарт орсон байна.The Wanderlust Reader Travel Awards 2026 were presented in London on November 4 during WTM London, a leading travel trade fair. Mongolia ranked seventh among the top ten in the "Most Desirable Emerging Destination" category.
Аялал жуулчлалын мэргэжлийн холбооны үзэж буйгаар энэ нь Монголын байгаль, нүүдэлчдийн соёл, түүх, уламжлалд олон улсын сонирхол нэмэгдэж буйг харуулж байна. 25 жилийн өмнө үүсгэн байгуулагдсан энэ шагналыг "Wanderlust" сэтгүүлийн уншигчдын саналаар шалгаруулдаг.The Tourism Professional Association says the ranking reflects growing interest in Mongolia's landscapes, nomadic culture, history and traditions. The awards, founded 25 years ago, are decided by votes from Wanderlust magazine's readers.
Монцамэ агентлагийн мэдээлснээр энэ оны 10-р сарын байдлаар Монголд 930 мянга орчим жуулчин ирснээс ОХУ-аас 310 мянга гаруй, БНХАУ-аас 225 мянга, БНСУ-аас 140 мянга орчим, Японоос 40 мянга гаруй, АНУ-аас 20 мянга орчим жуулчин иржээ.As of October, Mongolia had welcomed about 930,000 tourists, Montsame reported: more than 310,000 from Russia, 225,000 from China, about 140,000 from South Korea, more than 40,000 from Japan and about 20,000 from the United States.
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
2026.11.08November 8, 2026
1993–1999 онд Монгол Улсын Ерөнхий прокуророор ажилласан, Ардчилсан Үндсэн хууль тогтоогч, Монгол Улсын гавьяат хуульч Нанзадын Ганбаяр таалал төгсөв. Шүүхийн ерөнхий зөвлөл болон түүний Ахмадын хороо эмгэнэл илэрхийлэн мэдэгдэв.Nanzadyn Ganbayar, Mongolia's Prosecutor General from 1993 to 1999 and one of the lawmakers of the 1992 democratic Constitution, has passed away. The Judicial General Council and its veterans' committee announced his death and offered condolences.
Н.Ганбаяр 1953 онд Улаанбаатар хотод төржээ. Тэрээр 1976 онд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Улсын их сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр төгсөөд Улсын дээд шүүхэд ажлын гараагаа эхэлжээ. 1978–1984 онд Улсын дээд шүүхийн гишүүн, 1984–1987 онд Улаанбаатар хотын шүүхийн даргаар ажиллаж байв.Ganbayar was born in Ulaanbaatar in 1953. He graduated in law from Irkutsk State University in the Soviet Union in 1976 and began his career at the Supreme Court, where he served as a justice from 1978 to 1984. He then headed Ulaanbaatar's city court until 1987.
Ардчилсан шилжилтийн жилүүдэд буюу 1990–1992 онд тэрээр Улсын Бага Хурлын гишүүн, Хууль зүйн байнгын хорооны даргаар ажиллажээ. Дараа нь Соёлын тэргүүн дэд сайд, 1993–1999 онд Улсын Ерөнхий прокурор, 2000–2013 онд Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн Гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга, 2013–2020 онд Хүний эрхийн үндэсний комиссын гишүүн байв. Сүүлийн жилүүдэд тэрээр 2015–2018 онд Шүүхийн ёс зүйн хорооны гишүүнээр хавсран ажиллаж, Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн Ахмадын хорооны даргыг хашиж байжээ.During the democratic transition, from 1990 to 1992, he sat in the State Little Khural, the standing parliament of the time, and chaired its legal affairs committee. He went on to serve as first deputy minister of culture, Prosecutor General (1993–1999), executive secretary of the Judicial General Council (2000–2013) and a member of the National Human Rights Commission (2013–2020). In recent years he also served on the Judicial Ethics Committee (2015–2018) and chaired the council's veterans' committee.
Тэрээр Гүйцэтгэх нарийн бичгийн даргаар ажилласан 13 жилдээ шүүх эрх мэдлийн шинэтгэлийг гүнзгийрүүлэх, шүүхийн эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох, шүүхийн эдийн засгийн баталгааг сайжруулахад үнэтэй хувь нэмэр оруулжээ. Шүүхийн мэдээллийн технологийн суурийг тавьж хөгжүүлэх, ажлын албыг бүтэц, орон тооны хувьд бэхжүүлэх, хүний нөөцийг сургаж бэлтгэх ажил ч түүний нэртэй холбогддог.According to the Judicial General Council, in his 13 years as its executive secretary he did much to deepen judicial reform, improve the courts' legal framework and strengthen their financial footing. He also laid the foundations of the courts' information technology, built up the secretariat's structure and staff, and helped train its people.
Төр түүнийг Сүхбаатарын одон, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонгоор шагнаж, Монгол Улсын гавьяат хуульч цол олгожээ.He received the Order of Sukhbaatar, the Order of the Red Banner of Labour and the title of Honored Lawyer of Mongolia.
Эрхлэгчийн үгFrom the editor
Н.Ганбаяр ах бол миний ойрын төрөл хүн. Тэрээр насаараа хууль, шүүхийн салбарт зүтгэж, ардчилсан Монголын эрх зүйн тогтолцоог бүрдүүлэлцсэн юм. Түүний шударга зарчим, эгэл даруу занг би үргэлж дурсан санах болно. Түүний гэгээн дурсгалын өмнө хүндэтгэлтэйгээр мэхийн ёсолъё.N. Ganbayar was a close relative of mine. He gave his working life to the law and the courts, and helped build the legal system of democratic Mongolia. I will always remember his integrity and his modesty. I bow my head in his memory.
Мэргэн, The Mongol Times-ын үүсгэн байгуулагч, ерөнхий эрхлэгчMergen, Founder & Editor in Chief, The Mongol Times
Эх сурвалж:Sources:
АнхдагчPrimaryШүүхийн ерөнхий зөвлөлийн эмгэнэлийн мэдэгдэлJudicial General Council obituary notice — Намтар, албан тушаал, шагнал, хөрөг зурагCareer, posts, honours, portrait
Гол баримт бүрийг боломжтой үед анхдагч эх сурвалжаар (засгийн газар, Монцамэ, албан ёсны статистик) нягталсан болно.Each key fact was checked against a primary source (government, Montsame, official statistics) where one exists.
Долоо хоногийн тоо · Эдийн засагThe Number · Economy
2026.11.04November 4, 2026
9.1%Өр, орлогын харьцааны хязгаартай хэрэглээний зээлд чанаргүй зээлийн эзлэх хувь, 2026 оны 9-р сарShare of salary, herder and other capped consumer loans not being repaid, September 2026
Энэ тоо цалингийн, малчны, автомашины зэрэг өр, орлогын харьцааны хязгаарт хамаарах хэрэглээний зээлийн хэдэн хувь нь чанаргүй буюу хугацаандаа төлөгдөхгүй байгааг харуулдаг. Монголбанкны Ерөнхийлөгч С.Наранцогт Мөнгөний бодлогын хорооны шийдвэрийг танилцуулахдаа энэ үзүүлэлт 2026 оны 9-р сард 9.1 хувьд хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 2.7 нэгж хувиар өссөнийг дурдлаа. Хязгаарт хамаарах зээл нь орлогынхоо 45 хувиас илүүг зээлийн төлбөрт зарцуулахыг хориглодог дүрэмд захирагддаг.The figure shows what share of consumer loans under the debt-to-income cap, such as salary, herder and car loans, are non-performing, meaning they are not being repaid on time. Presenting the Monetary Policy Committee's decision, Bank of Mongolia Governor S. Narantsogt said it reached 9.1% in September 2026, 2.7 percentage points higher than a year earlier. Loans under the cap are subject to a rule that repayments may not take more than 45% of a borrower's income.
Банкны тайлбараар үнийн өсөлтийн улмаас олон айл өрхийн бодит орлого буурч, цалингийн болон малчны зээлээ төлөхөд хүндрэлтэй иргэд нэмэгдсэн байна. Олон банк, санхүүгийн байгууллагаас зэрэг зээл авсан нь зарим иргэдийн өрийн дарамтыг улам хүндрүүлжээ. Өнөөг хүртэл ийм иргэд банктайгаа тохирч хугацаагаа сунгах боломж бараг байгаагүй, учир нь шинэ зээлд мөрддөг өр, орлогын харьцаа, хугацааны хязгаар зээлийн бүтцийг өөрчлөхөд ч мөн үйлчилдэг байв.The bank says rising prices have cut many households' real incomes, and the number of people struggling to repay salary and herder loans has grown. Borrowing from several banks and lenders at once has made the burden heavier for some. Until now such borrowers could hardly ever agree a longer term with their bank, because the same debt-to-income and maturity limits that apply to new loans also applied to restructuring.
Иймд Мөнгөний бодлогын хороо хязгаарт хамаарах хэрэглээний зээлд нэмэлт зээл олгохгүйгээр бүтцийн өөрчлөлт хийх тохиолдолд зээлийн нийт хугацааг 48 сар хүртэл сунгахыг зөвшөөрч, ийм бүтцийн өөрчлөлтийг өр, орлогын харьцааны хязгаараас чөлөөллөө. Ингэснээр санхүүгийн хүндрэлд орсон зээлдэгчдийн сарын төлбөр буурч, зээлээ хэвийн төлөх боломж нэмэгдэнэ гэж банк үзэж байна.So the committee now allows these loans to be restructured, without any additional lending, over a total term of up to 48 months, and exempts such restructuring from the debt-to-income limit. The bank expects this to lower monthly payments for borrowers in difficulty and help them get back to regular repayments.
Цаашид анхаарах зүйл бол энэ шийдвэрийн дараа чанаргүй зээлийн хувь буурах эсэх юм. Хугацааг сунгаснаар сарын төлбөр багасах ч зээлдэгчийн төлөх нийт хүү нэмэгдэж болно. Үнийн өсөлт саарч, бодит орлого сэргэх эсэх нь зээлдэгчдийн төлбөрийн чадварыг тодорхойлох гол хүчин зүйл хэвээр байна.The thing to watch is whether the non-performing share falls after the change. A longer term lowers monthly payments but can mean more interest paid in total. Whether inflation slows and real incomes recover will still decide how well borrowers can pay.
"Долоо хоногийн тоо" буланд тоо бүрийг албан ёсны статистик, Монголбанк, яамдын анхдагч мэдээллээс авч, харьцуулалтыг зөвхөн нэг цуврал мэдээллээс хийдэг.Every figure in The Number comes from official statistics, the Bank of Mongolia or ministry releases, and comparisons use the same official series only.
